پژوهش حاضر با هدف بازنگری در یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث دستور زبان عربی، یعنی قاعده «مطابقت جمع غیرعاقل با مفرد مؤنث»، از منظر دو رویکرد مکمل هستی‌شناسانه و شناختی انجام شده است. برخلاف رویکردهای سنتی که این قاعده را صرفاً یک الزام دستوری تجویزی می‌دانند و آموزش آن را به حفظ‌کردن فهرستی از استثناها فرو می‌کاهند، این تحقیق استدلال می‌کند که این سازوکار دستوری دو کارکرد حیاتی دارد: نخست، تفکیک ماهوی میان موجودات عاقل و غیرعاقل بر پایه سلسله‌مراتب حیات؛ و دوم، مدیریت بار شناختی از طریق فرآیند خوشه‌بندی برای کاهش فشار بر حافظه کاری هنگام پردازش زبان. نتایج نشان می‌دهد که هنگامی که معلم منطق درونی این قاعده را برای زبان‌آموز تبیین می‌کند، قاعده از یک «باید و نباید» به یک «ابزار فهم» تبدیل می‌شود و یادگیری از سطح حفظ سطحی به یادگیری عمیق و انتقال‌پذیر ارتقا می‌یابد. این پژوهش در بخش پایانی، سه راهکار عملیاتی مشخص برای معلمان ارائه می‌دهد تا بتوانند این رویکرد را در کلاس درس پیاده کنند.