امام علی(ع) در اندیشه اسلامی صرفاً شخصیتی تاریخی یا مذهبی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید معنا در سنت عرفانی و ادبی مسلمانان به شمار می‌آید. هرچند مسئله امامت در میان مذاهب اسلامی محل اختلاف بوده است، اما مطالعه آثار منظوم و عرفانی اهل سنت نشان می‌دهد که شخصیت امام علی(ع) همواره به‌عنوان سرچشمه ولایت باطنی، معرفت الهی، فتوت، عدالت، شجاعت و انسان کامل بازنمایی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای بازتولید مرجعیت معنوی امام علی(ع) در ادبیات منظوم و عرفانی اهل سنت انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی، تحلیل مضمون و مطالعه تطبیقی متون است. جامعه پژوهش شامل مهم‌ترین آثار منظوم و عرفانی فارسی و عربی از سده پنجم تا دوازدهم هجری است. یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان عرفانی اهل سنت، مستقل از منازعات کلامی درباره امامت، مرجعیت معنوی امام علی(ع) را از طریق سه سازوکار اساسی بازتولید کرده است: نخست، بازنمایی امام به‌عنوان مظهر انسان کامل؛ دوم، معرفی ایشان به‌عنوان سرچشمه سلسله‌های عرفانی و ولایت معنوی؛ و سوم، تصویرسازی از امام علی(ع) به‌عنوان الگوی جامع فضائل اخلاقی و معرفتی. این فرایند موجب شکل‌گیری نوعی اجماع فرهنگی در جهان اسلام شده است که در آن، امام علی(ع) به‌عنوان مرجع معنویت، عرفان و اخلاق فراتر از مرزهای مذهبی شناخته می‌شود. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که ادبیات عرفانی اهل سنت یکی از مهم‌ترین بسترهای استمرار مرجعیت معنوی امام علی(ع) در تمدن اسلامی بوده است.