رمان «دایی‌جان ناپلئون» نوشته ایرج پزشکزاد از برجسته‌ترین آثار طنزآمیز معاصر ایران است که با وجود پژوهش‌های پراکنده درباره آن، مطالعه‌ای نظام‌مند در سه سطح زبانی، فکری و ادبی (سبک‌شناختی جامع) درباره آن صورت نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل ویژگی‌های سبکی این اثر در سه قلمروِ زبانی، محتوایی و ادبی انجام شده است.
این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه بررسی کتابخانه‌ایِ متن کامل رمان (چاپ صفی علیشاه، ۱۳۴۹) و تطبیق آن با مبانی نظری سبک‌شناسی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مطالعه دقیق واژگان، ترکیبات، آرایه‌های ادبی و درونمایه‌های اصلی استخراج و سپس در سه محور اصلی طبقه‌بندی و تحلیل شده‌اند.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در سطح زبانی، پزشکزاد با بهره‌گیری از نظام عناوین و القاب (بازنمایی سلسله‌مراتب اجتماعی)، واژگان کهن، وام‌واژه‌های فرانسوی و عربی، و نیز تکیه‌کلام‌های عامیانه و سوگندهای مذهبی، زبانی چندلایه و بازنماینده فرهنگ دوره گذار آفریده است. در سطح فکری، سه جریان اصلی بازشناخته شد: توصیف انتقادیِ زندگی اشرافیِ رو به زوال، توهم توطئه انگلیسی (با محوریت دیالوگ «کار، کار انگلیس است»)، و نشانه‌های تجدد و نوگرایی (تحصیل دختران، نهادهای مدرن حکومتی). در سطح ادبی، کنایه به عنوان فراگیرترین و مؤثرترین شگرد سبکی عمل کرده و در کنار تشبیهات زنده و اغراق‌های موزون، ساختار طنزی را پدید آورده که هم خنده‌آفرین و هم تأمل‌برانگیز است.
در نتیجه آنچه «دایی‌جان ناپلئون» را در زمره شاهکارهای نثر طنزآمیز ایران قرار می‌دهد، انسجام دیالکتیکیِ سه لایه زبانی، فکری و ادبی است. پزشکزاد با آگاهی از کارکرد طنز و نقد اجتماعی، اثری خلق کرده که ضمن سادگی ظاهری، ساختاری پیچیده و معنی‌ساز دارد و همچنان پس از نیم قرن، موضوع پژوهش‌های متعدد قرار می‌گیرد. این رمان را می‌توان الگویی کم‌نظیر از تلفیق فرم و محتوا در ادبیات داستانی معاصر ایران به شمار آورد.