این پژوهش با عنوان «جلوه‌های رمزی ماه در مثنوی معنوی مولانا: خوانشی نمادشناختی» در پی آن است که نشان دهد چگونه نماد «ماه» از سطح یک پدیده‌ی طبیعی و نجومی فراتر رفته و در نظام فکری و معنایی مثنوی، به عنصری فرهنگی، عرفانی و معرفتی بدل می‌شود. در این تحقیق، ابتدا مفهوم و کارکرد نماد در بستر اندیشه و ادبیات تبیین می‌گردد تا روشن شود که نماد، ابزاری صرف برای تزیین نیست، بلکه زبانی ثانویه برای بیان حقایق عمیق روحی و متافیزیکی است. نماد، در نگاه کلی، توانایی انتقال معناهایی فراتر از خود را دارد و از رهگذر پیوند دادن جهان محسوس با جهان معقول، تعادل روانی، اجتماعی و حتی کیهانی را در ذهن انسان برقرار می‌کند. در این چارچوب، «ماه» یکی از کهن‌ترین و پویاترین نمادهای بشری است که در اساطیر و آیین‌های باستانی، در پیوند با مفاهیمی چون پاکی، باروری، حیات، نظم کیهانی و قدرت آسمانی جایگاه ویژه‌ای داشته است. با ورود این نماد به حوزه‌ی تفکر عرفانی، به‌ویژه در آثار مولانا، ماه معنایی تازه می‌یابد و به نشانه‌ای از تجلی الهی، انسان کامل، و حقیقتِ مطلق تبدیل می‌شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد نشانه‌معناشناسی، جلوه‌های گوناگون این نماد را در مثنوی معنوی بررسی کرده است. تحلیل ابیات نشان می‌دهد که مولانا از نماد ماه در سطوح مختلف بهره می‌گیرد: گاه آن را معیار و مقیاس شناخت و بینش می‌داند (تمایز اصل و عکس، یا ماه آسمان و ماه در جویبار)، گاه به آن بُعدی اخلاقی و تربیتی می‌بخشد (در تمثیل «قرص ماه» و راست‌گردانیِ نگاه)، گاه آن را نشانه‌ای الهی و قرآنی می‌سازد (در تصویر قمر و نور هدایت)، گاه در قلمرو عشق و زیبایی به کار می‌گیرد (در تشبیه معشوق و محبوب به ماه تمام)، و در نهایت، در سطحی عمیق‌تر، آن را تمثیلی از انسان کامل و تجلی صفات الهی می‌داند. نتیجه‌ی پژوهش نشان می‌دهد که مولوی از نماد ماه برای ترسیم نظامی پویا از معنا بهره می‌برد که در آن، جهان بیرونی بازتابی از حقیقت درونی است. ماه، پلی میان ظاهر و باطن، حس و معنا، و کثرت و وحدت است؛ از این‌رو، در مثنوی تنها یک تصویر شاعرانه نیست، بلکه جوهری زنده و چندوجهی است که سیر سلوک انسان از تاریکی جهل به روشنایی معرفت را بازمی‌نماید. بدین‌سان، نماد ماه به‌عنوان گره‌نمادی مرکزی، اندیشه‌ی مولانا را در سه ساحتِ عشق، معرفت و سلوک سامان می‌بخشد و نقش بنیادینی در شکل‌گیری زبان رمزی و جهان‌بینی عرفانی او ایفا می‌کند.