داستان‌های اسطوره‌ای، افزون بر کارکردهای هویت‌بخش و سرگرم‌کننده، همواره بستری برای مواجهه با پرسش‌های بنیادین وجودی بشر بوده‌اند. در این میان، «رنج بی‌گناهان» شاید درگیرکننده‌ترین معمای الهیاتی و اخلاقی است که در کالبد روایت‌های حماسی جان می‌گیرد. جستار پیش‌رو، با نشاندن دو روایتِ هم‌ساخت اما ناهم‌فرجام در برابر یکدیگر، یعنی سرگذشت سیاوش در شاهنامه‌ی فردوسی و ماجرای تورین تورامبار در افسانه‌های تالکین، می‌کوشد از رهگذرِ خوانشی تطبیقی به این پرسش پاسخ دهد که این دو جهانِ داستانی، چه پاسخی به تئودیسه (عدالت‌ورزیِ الهی در برابر رنج) می‌دهند. چارچوب نظری این پژوهش بر مفهوم «تئودیسه‌ی روایی» استوار است؛ رویکردی که در آن، خودِ سیرِ داستان و سرنوشتِ شخصیت‌ها، جانشینِ استدلال‌های انتزاعیِ الهیاتی می‌شود و «عدالت» را نه در گفتار، که در کردارِ روایت به نمایش می‌گذارد. تئودیسه‌ی روایی در این پژوهش نه صرفاً به‌عنوانِ روشِ تحلیل، که به‌مثابه‌ی کنشی زبانی در نظر گرفته می‌شود که هر روایت، با آن، افقِ پرسش از عدالت را دگرگون می‌سازد (ریکور، ۱۹۹۵، ص. ۴۲). یافته‌ها نشان می‌دهد که در جهانِ ثنویِ شاهنامه، خونِ سیاوش به‌مثابه‌ی زخمی بر پیکره‌ی «اَشا» (راستی و نظم)، نیرویی فعال برای کین‌خواهی، بازآفرینی سیاسی و سرانجام، ترمیمِ نظمِ گسسته‌شده برمی‌انگیزد؛ اما در جهانِ هبوط‌یافته‌ی تالکین، مرگِ تورین هیچ افقِ نوزایی‌ای نمی‌گشاید و رنج، همچون زخمی التیام‌ناپذیر در دلِ تاریخ باقی می‌ماند. این دو روایت، در نهایت، دو امکانِ بنیادینِ انسان‌شناختی را تصویر می‌کنند: یکی باور به امکانِ تحققِ عدالت در زمینِ تاریخ، و دیگری وفاداری به سوگِ بی‌پاسخ در جهانی که فیض در آن غایب است. پژوهش نشان می‌دهد که این دو پاسخ نه نافیِ یکدیگر، که دو «شکلِ زندگی» در مواجهه با ناممکنِ تحققِ کاملِ عدالت‌اند و ادبیاتِ بزرگ، به مددِ ظرفیتِ چندصداییِ خود، بستری برای هم‌زیستیِ این پاسخ‌هایِ متضاد فراهم می‌آورد.