نظامی گنجوی از برجسته‌ترین داستان‌سرایان منظومِ ادب فارسی است که در پنج‌گنج خود، تصویری نوآورانه از زن ارائه داده است. درحالی‌که بسیاری از پژوهش‌های پیشین بر نقشِ زنان به‌عنوان «موضوع» یا «کنشگرِ عاشقانه» در داستان‌های نظامی متمرکز بوده‌اند، این مقاله با رویکردی تازه به بررسیِ «جایگاهِ زنانِ راوی» در حکایت‌های خمسه می‌پردازد. پرسشِ اصلی آن است که زنان در چه موقعیت‌هایی به‌عنوانِ راوی یا کنشگرِ کلامیِ مؤثر ظاهر می‌شوند و کنش‌های گفتاریِ آنان چگونه بر سیرِ روایت و توزیعِ قدرتِ روایی تأثیر می‌گذارد. این پژوهش با بهره‌گیری از نظریه‌ی کنش‌های گفتاریِ جان. آر. سرل و مفاهیمِ روایت‌شناسیِ ژرار ژنت، به تحلیلِ نمونه‌هایی از حکایت‌های خسرو و شیرین، هفت‌پیکر و لیلی و مجنون پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظامی در مواردی متعدد، زنان را از جایگاهِ منفعلِ «سوژه‌ی سخن» به جایگاهِ «فاعلِ سخن» ارتقا می‌دهد و کنش‌های گفتاریِ آنان -به‌ویژه کنش‌های ترغیبی و اظهاری- جریانِ روایت را دگرگون می‌سازد. این امر نشان‌دهنده‌ی نگاهی فراتر از کلیشه‌های رایجِ زن‌ستیزانه در ادبِ کلاسیکِ فارسی است و نظامی را در زمره‌ی شاعرانی قرار می‌دهد که به زن، «قدرتِ روایی» بخشیده‌اند.