مدرسه ابتدایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محیط‌های شکل‌دهنده تجربه آموزشی و اجتماعی کودکان، برای مواجهه با مسائل پیچیده آموزشی، تربیتی، اجتماعی و محیطی، نیازمند شیوه‌هایی از مدیریت است که بتواند ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی موجود در مدرسه و پیرامون آن را فعال کند. در این میان، مدیریت مشارکت‌محور با انتقال مشارکت از سطح نظرخواهی و همکاری مقطعی به سطح شناسایی مسئله، تصمیم‌سازی، اجرا و ارزیابی، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه ظرفیت مدرسه و بهبود محیط یادگیری باشد. هدف مقاله حاضر، تحلیل سازوکارهایی است که از طریق آنها مدیریت مشارکت‌محور می‌تواند به حل مسائل مدرسه ابتدایی و طراحی محیط یادگیری تحول‌آفرین کمک کند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی ـ مروری انجام شده و بر پایه بررسی منابع فارسی و انگلیسی مرتبط با مدیریت و رهبری مدرسه، همکاری حرفه‌ای معلمان و مشارکت ذی‌نفعان تدوین شده است. همچنین، تجربه اجرایی نگارنده در زمینه شناسایی نیازهای مدرسه، اولویت‌بندی مسائل، جلب ظرفیت‌های بیرونی و توجه به توانمندی‌های حرفه‌ای معلمان، به‌عنوان تجربه کاربردی برای تبیین پیوند میان ادبیات نظری و عمل مدیریتی مورد استفاده قرار گرفته است. تحلیل منابع نشان می‌دهد که مدیریت مشارکت‌محور از طریق چهار سازوکار اصلی شامل افزایش عاملیت حرفه‌ای، تقویت همکاری، بسیج منابع و ایجاد چرخه بازخورد می‌تواند ظرفیت مدرسه را افزایش دهد. یافته‌های تحلیلی همچنین نشان می‌دهد که مشارکت زمانی به تحول منجر می‌شود که مسئله‌محور، شفاف، همراه با مسئولیت و اختیار متناسب و دارای سازوکار ارزیابی باشد. در پایان، الگوی شش‌مرحله‌ای «نیازشناسی، اولویت‌بندی، ایجاد بستر مشارکت، تصمیم‌سازی، اقدام و ارزیابی» پیشنهاد می‌شود که می‌تواند مبنایی برای طراحی فرایندهای مشارکت‌محور در مدارس ابتدایی قرار گیرد.