جرایم سازمان‌یافته در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های حقوق کیفری و جرم‌شناسی شناخته می‌شوند. این جرایم غالباً توسط افرادی ارتکاب می‌یابند که علاوه بر توانایی برنامه‌ریزی و هماهنگی گروهی، ویژگی‌های خاص روان‌شناختی نیز دارند. یکی از اختلالات روانی مؤثر در بروز رفتارهای مجرمانه پیچیده، اختلال شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder – BPD) است. افراد مبتلا به این اختلال به دلیل ناپایداری هیجانی، تکانشگری، پارانویا و گرایش به دسیسه‌چینی می‌توانند در بستر سازمان‌های اداری و سیاسی مرتکب رفتارهایی همچون پاپوش‌سازی، تخریب شخصیت و آزار سیستماتیک افراد نخبه و صاحب‌منصب شوند.
با وجود اهمیت این موضوع، قوانین کیفری ایران در تعیین حدود مسئولیت کیفری این افراد با کاستی‌های جدی مواجه است و عموماً صرفاً به جنون یا فقدان اراده مطلق توجه دارند؛ در حالی که نظام‌های حقوقی پیشرفته‌تر همچون فرانسه و آمریکا چارچوب‌های دقیق‌تری برای ارزیابی مسئولیت محدود ناشی از اختلالات شخصیتی دارند.
این مقاله با رویکردی تطبیقی و میان‌رشته‌ای، به تحلیل مسئولیت کیفری افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در جرایم سازمان‌یافته می‌پردازد. در این راستا، ابتدا مبانی روان‌کاوی و روان‌پزشکی درباره شخصیت مرزی بررسی می‌شود، سپس جایگاه این اختلال در قوانین کیفری ایران تحلیل می‌گردد، و در ادامه با حقوق فرانسه و آمریکا مقایسه می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست جنایی ایران در این حوزه نیازمند بازنگری اساسی و بهره‌گیری از تجارب تطبیقی و مداخلات روان‌کاوی در فرآیند دادرسی است.