کتاب‌های درسی به‌عنوان اصلی‌ترین منبع آموزشی در نظام تعلیم و تربیت ایران، نقشی اساسی در شکل‌دهی به دانش، نگرش‌ها و مهارت‌های دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. تحلیل محتوای این کتاب‌ها می‌تواند میزان هم‌سویی آن‌ها را با اهداف برنامه درسی ملی و نیازهای رشدی دانش‌آموزان روشن سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه پنجم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی–کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای اسنادی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی فصل‌ها، متن‌ها، پرسش‌ها و تصاویر کتاب بود که به‌صورت کیفی بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که محتوای کتاب با رویکردی تلفیقی از تاریخ، جغرافیا و جامعه‌شناسی تدوین شده و در بسیاری از بخش‌ها از مثال‌های ملموس، داستان‌های آموزشی و فعالیت‌های گروهی برای پیوند دادن یادگیری با زندگی واقعی استفاده شده است. این ویژگی به‌ویژه در فصل‌های «زندگی با دیگران» و «زندگی در نواحی دیگر جهان» به‌خوبی دیده می‌شود. در مقابل، بخش‌هایی از کتاب همچنان ماهیت توصیفی دارند و کمتر فرصت برای تقویت مهارت‌های تحلیلی و تفکر انتقادی فراهم می‌کنند. این وضعیت در فصل‌های تاریخی کتاب بیشتر به چشم می‌خورد که تمرکز آن‌ها بر روایت رویدادها بوده است. بر اساس نتایج، می‌توان گفت کتاب تا حدی در تحقق اهداف پرورشی و آموزشی خود موفق بوده اما برای ارتقای کیفیت یادگیری نیازمند بازنگری است. توجه بیشتر به طراحی فعالیت‌های پژوهشی، تمرین‌های مسئله‌محور، استفاده از تصاویر آموزشی با کارکرد تحلیلی و گنجاندن پرسش‌های انتقادی می‌تواند به تقویت مهارت‌های اجتماعی و شهروندی دانش‌آموزان منجر شود. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان بازخوردی برای برنامه‌ریزان درسی، مؤلفان کتاب‌های درسی و معلمان دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد.