شبکه‌های اجتماعی طی یک دهه اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی و سرگرمی نوجوانان تبدیل شده‌اند. در حالی که بسیاری از مطالعات پیشین بر پیامدهای بلندمدت استفاده از این پلتفرم‌ها تمرکز داشته‌اند، بررسی اثرات مصرف کوتاه‌مدت بر عملکرد شناختی و وضعیت روانی دانش‌آموزان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل اثرات کوتاه‌مدت استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر دو مؤلفه کلیدی ــ تمرکز و سلامت روان ــ در میان دانش‌آموزان مقطع دبیرستان، انجام شده است.در این مطالعه، از روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) استفاده شده است. جامعه آماری شامل ۳۰۰ دانش‌آموز دبیرستانی (۱۵ تا ۱۸ سال) از سه مدرسه دولتی و غیردولتی شهر قم بود که به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های استاندارد تمرکز شناختی (Cognitive Focus Scale) و سلامت روان عمومی (GHQ-28) به همراه مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. داده‌های کمی با استفاده از آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک‌طرفه، و داده‌های کیفی با روش تحلیل محتوای مضمون‌محور بررسی شدند.نتایج نشان داد که تنها ۳۰ دقیقه استفاده مستمر از شبکه‌های اجتماعی پیش از انجام فعالیت‌های آموزشی، به‌طور معناداری باعث کاهش دقت و تمرکز دانش‌آموزان (p<0.05) شده است. همچنین، مصرف کوتاه‌مدت در دانش‌آموزانی که پیش‌تر سطوح بالای اضطراب داشتند، منجر به تشدید علائم استرس و کاهش شاخص‌های رضایت روانی گردید. یافته‌های کیفی نیز حاکی از آن بود که بیشتر شرکت‌کنندگان احساس «پراکندگی ذهنی» و «کاهش انگیزه برای فعالیت‌های تحصیلی» را پس از استفاده کوتاه‌مدت گزارش کردند.با توجه به این نتایج، پژوهش حاضر تأکید می‌کند که حتی استفاده کوتاه‌مدت و به‌ظاهر بی‌ضرر از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند اثرات قابل توجهی بر عملکرد شناختی و سلامت روان نوجوانان داشته باشد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران آموزشی، معلمان و والدین در تدوین راهبردهای مدیریت مصرف رسانه‌ای نوجوانان، به تأثیرات کوتاه‌مدت نیز توجه ویژه داشته باشند.