تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت ایران از الزامات اساسی ارتقای کیفیت آموزش است. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به‌عنوان نقشه راه کلان تربیتی کشور شناخته شده که با تمرکز بر تربیت اسلامی، به توسعه همه‌جانبه ساحت‌های تربیتی می‌پردازد. از میان عوامل مؤثر در تحقق اهداف این سند، نقش معلمان مدارس ابتدایی کلیدی‌ترین عنصر به‌شمار می‌آید.
در این پژوهش توصیفی-تحلیلی، عملکرد ۲۰ معلم ابتدایی با بهره‌گیری از مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته و تحلیل محتوای اسناد آموزشی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شناخت معلمان نسبت به مفاد سند، به‌صورت نسبی بوده و میزان تطابق فعالیت‌های آموزشی با ساحت‌های تربیتی متفاوت است. چالش‌هایی نظیر کمبود منابع آموزشی، ضعف دوره‌های ضمن خدمت و نبود حمایت نهادی از نوآوری‌های آموزشی، فرآیند اجرای سند را دچار اختلال کرده‌اند. از سوی دیگر، روش‌های تدریس فعال، مشارکت مدرسه با خانواده، و نقش‌آفرینی معلمان در تصمیم‌سازی مدرسه، موفقیت بیشتری در تحقق اهداف تربیتی داشته‌اند.
در پایان، پیشنهاداتی برای توانمندسازی حرفه‌ای معلمان، تدوین برنامه‌های آموزشی منطبق با ساحت‌های تربیتی، و به‌کارگیری الگوهای بومی آموزشی ارائه شد.