مهارت خواندن یکی از بنیادی‌ترین مهارت‌های تحصیلی است که نقش تعیین کننده‌ای در موفقیت آموزشی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. در میان کودکان دوزبانه، رشد و تقویت این مهارت با چالش‌های ویژه‌ای همراه است؛ چرا که آن‌ها باید هم‌زمان با یادگیری زبان رسمی مدرسه، بر موانع زبانی و فرهنگی ناشی از تفاوت زبان مادری و زبان آموزش غلبه دکنند. این موضوع اهمیت بررسی دقیق عوامل موثر بر مهارت خواندن در دانش‌آموزان دوزبانه را دو چندان می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی و مقایسه مهارت خواندن و مؤلفه‌های آن در دانش‌آموزان تک‌زبانه و دوزبانه دوره ابتدایی و شناسایی عوامل مؤثر بر تفاوت‌های عملکردی میان این دو گروه است. این مطالعه با رویکرد مروری و با تحلیل انتقادی پژوهش‌های ملی و بین‌المللی انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها، مقالات علمی پژوهشی معتبر داخلی و خارجی که به بررسی مهارت خواندن، چالش‌های دوزبانگی و عوامل جمعیت‌شناختی مرتبط با سواد خواندن پرداخته‌اند، مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که دانش‌آموزان دوزبانه در مؤلفه‌هایی مانند دقت، سرعت و درک مطلب نسبت به همسالان تک‌زبانه خود عملکرد ضعیف‌تری دارند و این تفاوت عمدتاً به دلیل فاصله زبانی میان زبان مادری و زبان آموزش رسمی، محدودیت دانش واژگانی و کمبود تجربه زبانی در محیط خانه است. همچنین، یافته‌ها حاکی از آن بود که ارائه بازخورد آموزشی به زبان مادری، تأثیر معناداری بر بهبود عملکرد خواندن و نوشتن دانش‌آموزان دوزبانه دارد و می‌تواند نقش مهمی در کاهش اضطراب، افزایش اعتماد به نفس و ارتقای عدالت آموزشی ایفا کند. علاوه بر این، متغیرهای جمعیت‌شناختی مانند سن، جنسیت و سطح تحصیلات والدین نیز به عنوان عوامل مؤثر بر مهارت خواندن شناسایی شدند؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموزان با والدین باسوادتر و محیط زبانی غنی‌تر، عملکرد بهتری در مهارت خواندن از خود نشان دادند. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه به شرایط زبانی و فرهنگی دانش‌آموزان دوزبانه، بازنگری در سیاست‌های آموزشی، آموزش معلمان برای مدیریت کلاس‌های چندزبانه و طراحی محتوای آموزشی متناسب با نیازهای زبانی تأکید دارد. این یافته‌ها می‌تواند راهنمایی برای برنامه‌ریزان آموزشی و معلمان در جهت بهبود کیفیت آموزش خواندن و کاهش شکاف عملکردی میان دانش‌آموزان تک‌زبانه و دوزبانه باشد.