تخم‌مرغ‌های فراسودمند غنی‌شده با مواد معدنی، ویتامین‌ها و رنگدانه‌ها: یک مطالعه مروری
تخم‌مرغ یکی از مهم‌ترین غذاهای حیوانی در رژیم غذایی انسان است که به دلیل ارزش بیولوژیکی بالا، قابلیت هضم مناسب و وجود ترکیبات مغذی متعدد، جایگاه ویژه‌ای در امنیت غذایی جهان دارد. در سال‌های اخیر توسعه غذاهای فراسودمند به‌منظور بهبود سلامت انسان مورد توجه قرار گرفته است. تخم‌مرغ‌های فراسودمند محصولاتی هستند که از طریق افزایش یا اصلاح ترکیبات مغذی آن‌ها تولید می‌شوند. این فرایند می‌تواند به دو روش اصلی انجام شود: روش pre laying که در آن با تغییر جیره غذایی مرغ‌های تخم‌گذار، انتقال ریزمغذی‌ها به تخم‌مرغ افزایش می‌یابد، و روش post laying که شامل غنی‌سازی تخم‌مرغ پس از تولید از طریق فرایندهای فناوری غذایی است. هدف این مقاله مروری بررسی روش‌های غنی‌سازی تخم‌مرغ با مواد معدنی، ویتامین‌ها و رنگدانه‌ها و ارزیابی اثرات آن بر کیفیت تخم‌مرغ و سلامت انسان است. این مقاله به‌صورت مروری و با استفاده از مقالات علمی منتشرشده در پایگاه‌های معتبر شامل PubMed، Scopus، ScienceDirect و Google Scholar در بازه زمانی ۱۳۷۳ تا ۱۴۰۴ تهیه شد. مقالات مرتبط با غنی‌سازی تخم‌مرغ با مواد معدنی، ویتامین‌ها، رنگدانه‌ها و اسیدهای چرب انتخاب و از نظر روش‌های غنی‌سازی، کیفیت تخم‌مرغ و ارزش تغذیه‌ای مورد بررسی قرار گرفتند. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از سلنیوم آلی، ید، آهن، ویتامین‌های A، D و E، کاروتنوئیدها، جلبک‌های دریایی و منابع گیاهی می‌تواند موجب افزایش انتقال ریزمغذی‌ها به زرده و بهبود کیفیت تخم‌مرغ شود. همچنین استفاده از ذرت biofortified و جیره‌های غنی از کاروتنوئیدها موجب افزایش رنگ زرده و فعالیت آنتی‌اکسیدانی تخم‌مرغ می‌شود. نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد که روش pre laying به دلیل کارایی بالا، پایداری ترکیبات مغذی و امکان تولید در مقیاس صنعتی، یکی از مؤثرترین راهکارها برای تولید تخم‌مرغ‌های فراسودمند محسوب می‌شود. این محصولات می‌توانند در کاهش کمبود ریزمغذی‌ها، بهبود سلامت عمومی و پیشگیری از بیماری‌های مزمن نقش مهمی ایفا کنند.
