تاب‌آوری فضایی–کالبدی در نظام‌های شهری، پیوندی بنیادین با هندسه معابر، درجه نفوذپذیری و استمرار جریان‌های حرکتی در مقیاس‌های خرد و کلان دارد. کلان‌شهر اهواز طی یک سده اخیر، تحت تأثیر جهش درآمدهای نفتی، صنعتی‌سازی شتابان، گسترش مدرنیستی خیابان‌‌ها و افزایش جمعیت، گذاری ریشه‌ای را از یک الگوی ارگانیک به ساختاری قطعه‌قطعه تجربه کرده است. هدف این پژوهش، ارزیابی کمی و تطبیقی تحول تاب‌آوری کالبدی ساختار شهری اهواز از بافت سنتی–تاریخی (بستر اولیه تا پهلوی اول) تا استقرار جزیره‌ای شهرک‌های شرکتی نفت در دوره‌های متأخر است. در این پژوهش با اتکا به روش نحو فضا (Space Syntax) و پردازش داده‌ها در نرم‌افزار depthmapX، شاخص‌های نرمال‌شده همپیوندی زاویه‌ای (NAIN)، انتخاب زاویه‌ای (NACH)، عمق گامی (Step Depth) و ضریب هم‌افزایی (Synergy) در دو پایگاه داده شبکه‌ای شامل بافت تاریخی (۸,۴۳۹ قطعه) و شبکه معاصر شهری (۷۰,۴۶۶ قطعه) سنجیده شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحولات کالبدی شهر، به کاهش ۲۹.۲ درصدی در همپیوندی کلان معابر، جهش ۱۱۲ درصدی در عمق گامی فضایی و افت ۹۹.۴ درصدی ضریب هم‌افزایی ساختاری میان فضاهای محله‌ای و کلان‌شهر انجامیده است. این نتایج اثبات می‌کند که در کنار خیابان‌کشی‌های عریض و گسترش سریع شهر، ساختار بسته و دیوارهای پیرامونی شهرک‌های شرکتی، پیوستگی طبیعی معابر را قطع کرده و دسترسی به مسیرهای جایگزین را به حداقل رسانده‌اند. این وضعیت باعث شده است که جریان حرکت شهری در چند محور معدود قفل شود و با از بین رفتن انعطاف‌پذیری بافت، کل کالبد شهر اهواز در مواجهه با حوادث و بحران‌های شهری با شکنندگی و آسیب‌پذیری بسیار بیشتری روبرو گردد.