معماری ایرانی به عنوان یکی از غنی‌ترین میراث‌های فرهنگی-تاریخی جهان، همواره با اصول پایداری و همزیستی با محیط زیست همخوانی عمیقی داشته است. این پژوهش با هدف تبیین ارزش‌های پایدار معماری ایرانی و تأکید بر رویکرد معماری سبز، به بررسی عناصر کلیدی معماری سنتی ایران مانند بادگیرها، قنات‌ها، حیاط مرکزی، دیوارهای ضخیم، مصالح بومی و سیستم‌های تهویه طبیعی می‌پردازد که بدون وابستگی به انرژی‌های فسیلی، تعادل اقلیمی را در مناطق گرم و خشک ایران برقرار می‌کنند. معماری سبز معاصر با الهام از این الگوهای بومی، بر کاهش مصرف انرژی، استفاده از منابع تجدیدپذیر، مصالح قابل بازیافت و حداقل‌سازی تأثیرات زیست‌محیطی تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصول پایداری در معماری ایرانی نه تنها پاسخگوی نیازهای اقلیمی و فرهنگی بوده، بلکه الگویی جامع برای طراحی پایدار امروزی ارائه می‌دهد. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بررسی موردی بناهای تاریخی مانند خانه‌های کاشان و یزد، بر لزوم بازخوانی و ادغام این ارزش‌ها در معماری معاصر ایران تأکید دارد تا به سوی توسعه‌ای پایدار و سبز حرکت کنیم.