مسئله این پژوهش، گسست میان مداخله‌های کالبدی و بازتولید اجتماعی در فرایند بازآفرینی مراکز محله واقع در بافت‌های تاریخی است؛ گسستی که می‌تواند به بهبود ظاهری فضا بدون بازگشت حیات روزمره و پویایی اجتماعی بینجامد. هدف پژوهش، شناسایی و تبیین مؤلفه‌هایی است که پیوند میان ساختار فضایی، فعالیت، معنا و کنش جمعی را در این مراکز توضیح می‌دهند. پژوهش با رویکرد مرور سیستماتیک نظری انجام شده است. مطابق فرایند گزارش‌شده در متن مبنا، جستجو در پایگاه‌های Google Scholar، SID، ScienceDirect، Scopus و پرتال جامع علوم انسانی با کلیدواژه‌های فارسی و انگلیسی مرتبط با بازآفرینی شهری، بافت تاریخی، مرکز محله، سرزندگی شهری، پویایی شهری و بازآفرینی اجتماعی انجام شد. از ۱۲۰ منبع اولیه، پس از حذف موارد تکراری، غربال عنوان و چکیده و ارزیابی متن کامل، ۴۲ منبع به بدنه اصلی مرور وارد شدند و ۱۰ منبع تکمیلی نیز برای غنای نظری به کار رفتند. سنتز نظری بر پانزده محور اصلی متمرکز شد و مفاهیم در سه خوشه کالبدی-مورفولوژیک، اجتماعی-فرهنگی و راهبردی-فرایندی سازمان یافتند. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که سرزندگی پایدار زمانی شکل می‌گیرد که نفوذپذیری، تنوع کاربری، پیوستگی و خوانایی فضایی با سرمایه اجتماعی، حافظه جمعی، تعلق مکانی، حق ماندن و مشارکت اثرگذار پیوند یابد. همچنین مداخله تدریجی، رویکرد کاتالیزوری، حفاظت ارزش‌محور و بازآفرینی فرهنگ‌محور می‌توانند سازوکار اتصال این ابعاد را فراهم کنند. بر این اساس، موفقیت بازآفرینی نه صرفاً با نوسازی فیزیکی، بلکه با توان آن در بازفعال‌سازی روابط اجتماعی، استمرار حافظه و حفظ زندگی روزمره مرکز محله سنجیده می‌شود.