مدیریت نامناسب پساب و پسماند یکی از چالش‌های اساسی حفاظت از محیط زیست در جهان معاصر است. افزایش جمعیت، توسعه شهرنشینی، گسترش فعالیت‌های صنعتی و تغییر الگوهای مصرف، حجم و پیچیدگی جریان‌های آلاینده را افزایش داده و فشار قابل‌توجهی بر منابع آب، خاک، هوا و اکوسیستم‌های طبیعی وارد کرده است. تخلیه پساب تصفیه‌نشده یا ناکافی‌تصفیه‌شده، دفع غیراصولی پسماندهای جامد، مدیریت نامناسب لجن و شیرابه و انتشار آلاینده‌ها می‌توانند موجب تخریب محیط زیست و افزایش مخاطرات بهداشتی شوند. هدف این مقاله، بررسی منابع تولید پساب و پسماند، پیامدهای محیط‌زیستی، فناوری‌های کنترل و رویکردهای مدیریت یکپارچه با تأکید بر توسعه پایدار است. این پژوهش با رویکرد مرور روایتی، مفاهیم و شواهد علمی مرتبط با تصفیه پساب، مدیریت پسماند جامد، بازیابی منابع، اقتصاد چرخشی، ارزیابی چرخه حیات و نظام‌های پایش محیط‌زیستی را تحلیل می‌کند. یافته‌های منابع بررسی‌شده نشان می‌دهد که مدیریت پایدار مستلزم توجه هم‌زمان به پیشگیری از تولید پسماند، مشخصه‌یابی جریان‌های آلاینده، انتخاب فناوری متناسب، کنترل پسماندهای ثانویه و نظارت مستمر است. همچنین، بازیابی آب، مواد مغذی و انرژی می‌تواند فرصت‌هایی برای کاهش مصرف منابع اولیه فراهم کند، مشروط بر آنکه خطرات بهداشتی و محیط‌زیستی و هزینه‌های چرخه عمر به‌طور مناسب ارزیابی شوند. در نهایت، مقاله بر ضرورت تقویت زیرساخت‌ها، بهبود کیفیت داده‌ها، هماهنگی نهادی و توسعه شاخص‌های عملکرد تأکید می‌کند. این مقاله داده تجربی جدید تولید نمی‌کند و نتیجه‌گیری‌های آن بر سنتز منابع پیشین استوار است.