رشد شتابان شهرنشینی، افزایش جمعیت و تغییر الگوهای مصرف، موجب افزایش چشمگیر تولید پسماند شهری شده و مدیریت آن را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت شهری تبدیل کرده است. در این میان، موفقیت طرح‌های محیط‌زیستی شهرداری‌ها، به‌ویژه برنامه‌های تفکیک پسماند از مبدأ، به میزان قابل توجهی به مشارکت فعال شهروندان وابسته است. با وجود توسعه زیرساخت‌ها و اجرای برنامه‌های مختلف در شهرهای ایران، سطح مشارکت شهروندان همچنان پایین است و این مسئله کارایی سیاست‌های مدیریت پسماند را کاهش داده است.
هدف این پژوهش، تحلیل عوامل مؤثر بر عدم مشارکت شهروندان در طرح‌های محیط‌زیستی شهرداری‌ها با تأکید بر مدیریت پسماند شهری است. روش پژوهش از نوع مروری–تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق بررسی منابع کتابخانه‌ای داخلی و خارجی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها نشان می‌دهد که مجموعه‌ای از عوامل مدیریتی، فرهنگی–اجتماعی، آموزشی، اقتصادی و زیرساختی به‌صورت هم‌زمان بر کاهش مشارکت شهروندان اثرگذار هستند. ضعف اعتماد عمومی، ناکارآمدی نظام اطلاع‌رسانی، کمبود آموزش‌های محیط‌زیستی، نبود مشوق‌های اقتصادی، و نارسایی زیرساخت‌های جمع‌آوری پسماند از مهم‌ترین عوامل بازدارنده مشارکت محسوب می‌شوند. همچنین نتایج مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد که ترکیب آموزش مستمر، شفافیت نهادی و مشوق‌های اقتصادی نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش رفتارهای محیط‌زیستی دارد.
در نهایت، اتخاذ رویکرد حکمرانی مشارکتی، توسعه آموزش‌های عمومی، تقویت اعتماد اجتماعی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به‌عنوان راهبردهای کلیدی برای افزایش مشارکت شهروندان پیشنهاد می‌شود.