نظام حکمرانی محیط زیستی جهانی، که از دهه ۱۹۷۰ با کنفرانس استکهلم شکل‌گیری رسمی یافت، همواره با چالش‌های ساختاری و کارکردی متعددی مواجه بوده است. باوجود انبوهی از موافقت‌نامه‌های چندجانبه و نهادهای بین‌المللی، کارآمدی این نظام در حفاظت از محیط‌زیست و تحقق توسعه پایدار، همواره محل سؤال و نقد بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی علل ناکارآمدی این نظام و ارائه راهکارهایی برای اصالح آن صورت گرفته است. سؤال اصلی این است که چرا با وجود آگاهی فزاینده از تهدیدات محیط زیستی، همکاری دولت‌ها در عمل با موانع جدی روبرو بوده است؟ فرضیه پژوهش این است که ناکارآمدی نظام حکمرانی محیط زیستی جهانی، بیش از آنکه ناشی از عوامل مادی و ساختاری باشد، ریشه در تفاوت‌های معرفتی و هویتی کشورها و عدم نهادینگی ارزش‌ها و هنجارهای محیط زیستی دارد. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد تحلیلی-توصیفی، با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و اسنادی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری سازه‌انگاری، به بررسی این مسئله پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جایگاه متفاوت کشورها در نظام بین‌الملل، منجر به شکل‌گیری همبستگی‌های شناختی و هویت‌های جمعی متفاوتی شده که ارجحیت‌های آن‌ها را در مواجهه با مسائل محیط زیستی تعیین می‌کند. شکاف عمیق میان کشورهای شمال و جنوب بر سر مفاهیمی چون مسئولیت مشترک اما متمایز، توسعه پایدار عدالت اقلیمی، مانعی اساسی در مسیر همکاری مؤثر و رعایت‌پذیری تعهدات محیط زیستی ایجاد کرده است . اصلاح انگاره‌های حاکم بر طبیعت و محیط‌زیست، همراه با بهبود سازوکارهای تصمیم‌گیری و تقویت هماهنگی نهادی، می‌تواند به افزایش کارآمدی رژیم‌های محیط زیستی کمک کند .