پاسخگویی مالی دولت در بسیاری از نظام‌های بودجه‌ای صرفاً با انتشار ارقام بودجه تحقق نمی‌یابد؛ زیرا شهروندان، نهادهای نظارتی و تصمیم‌گیران باید بتوانند مسیر منابع عمومی را از مرحله پیش‌بینی و تصویب تا تخصیص، پرداخت، ثبت تعهدات و ارزیابی نتیجه دنبال کنند. مسئله اصلی این مقاله آن است که چگونه می‌توان میان سه ظرفیت مکمل، یعنی داده‌های باز بودجه‌ای، حسابداری تعهدی و هوش مصنوعی توضیح‌پذیر، پیوند برقرار کرد تا نظام پاسخگویی مالی دولت در ایران تقویت شود. هدف پژوهش، ارائه یک چارچوب مفهومی و اجرایی برای حکمرانی هوشمند بودجه است. روش پژوهش، مروری ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد بین‌المللی، پژوهش‌های علمی و مطالعات انجام‌شده درباره مدیریت مالی عمومی و شفافیت مالی در ایران است. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد داده‌های باز بدون استانداردسازی، کیفیت و زمینه‌گذاری، ممکن است به شفافیت صوری محدود شود؛ حسابداری تعهدی تصویر کامل‌تری از دارایی‌ها، بدهی‌ها و تعهدات دولت فراهم می‌کند، اما بدون ظرفیت نهادی و مهارت حرفه‌ای به گزارشگری پیچیده و کم‌کاربرد تبدیل می‌شود؛ و هوش مصنوعی می‌تواند برای کشف الگوهای غیرعادی، پیش‌بینی انحراف بودجه و اولویت‌بندی حسابرسی به کار رود، مشروط به اینکه توضیح‌پذیری، امنیت داده، نظارت انسانی و مسئولیت‌پذیری حقوقی تضمین شود. چارچوب پیشنهادی در پنج لایه شامل حکمرانی داده، ثبت و گزارشگری تعهدی، انتشار داده باز، تحلیل هوشمند و حلقه پاسخگویی طراحی شده است. نوآوری مقاله در ترکیب این سه حوزه و تبدیل آن‌ها به زنجیره‌ای نهادی برای پاسخگویی است، نه در ادعای نخستین‌بودن مطلق موضوع. در پایان، نقشه راهی مرحله‌ای برای اجرای چارچوب در ایران ارائه می‌شود.