در گسترش روزافزون هوش مصنوعی، سازمان‌ ها را با فرصت‌ها و در عین حال چالش‌های پیچیده‌ای در زمینه حکمرانی، تصمیم‌گیری، پاسخگویی، شفافیت و ملاحظات اخلاقی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، اتکای صرف به رویکردهای فناورانه برای استقرار و مدیریت هوش مصنوعی، پاسخگوی پیچیدگی‌های اجتماعی و سازمانی نیست و نیاز به چارچوب‌هایی احساس می‌شود که ضمن برخورداری از پشتوانه نظری، توانایی تحلیل مسائل پیچیده و هدایت فرایندهای یادگیری و تغییر را نیز داشته باشند. با وجود توسعه ادبیات در حوزه‌های تفکر سیستمی انتقادی، پژوهش کنشی و حکمرانی هوش مصنوعی، تاکنون چارچوبی یکپارچه که این سه حوزه را به‌صورت منسجم در خدمت حکمرانی هوش مصنوعی در سازمان‌ها قرار دهد، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی مفهومی برای حکمرانی هوش مصنوعی در سازمان‌ ها بر پایه تفکر سیستمی انتقادی و پژوهش کنشی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی و از نظر رویکرد، کیفی است و با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند ادبیات، مطالعات منتشرشده در پایگاه‌های معتبر علمی بین‌المللی طی سال‌ های اخیر را بررسی و تحلیل می‌کند. در ادامه، با تحلیل محتوای منابع منتخب، مؤلفه‌ها و ابعاد کلیدی استخراج و روابط میان آن‌ ها در قالب یک چارچوب مفهومی تبیین می‌شود. چارچوب پیشنهادی نشان می‌دهد که تفکر سیستمی انتقادی با فراهم کردن درکی جامع از روابط، ذی‌نفعان و پویایی‌های سازمان، و پژوهش کنشی با ایجاد چرخه‌های مستمر یادگیری، اقدام و بازاندیشی، می‌توانند بنیانی مؤثر برای حکمرانی مسئولانه هوش مصنوعی فراهم آورند. این چارچوب همچنین زمینه ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، افزایش شفافیت، پاسخگویی، اعتماد، تاب‌آوری و یادگیری سازمانی را فراهم می‌سازد. نوآوری این پژوهش در تلفیق سه حوزه مستقل، یعنی تفکر سیستمی انتقادی، پژوهش کنشی و حکمرانی هوش مصنوعی، و ارائه چارچوبی مفهومی برای هدایت سازمان ها در مواجهه با مسائل پیچیده اجتماعی و سازمانی است. یافته‌های پژوهش می‌تواند مبنایی نظری برای مطالعات آینده و راهنمایی عملی برای مدیران، سیاست‌گذاران و طراحان نظام‌های حکمرانی هوش مصنوعی در سازمان‌ ها فراهم آورد.