هدف پژوهش حاضر طراحی و ارزیابی یک مدل هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (Activity-Based Costing: ABC) برای محاسبه و شفاف‌سازی بهای تمام‌شده آموزش در رشته‌های مختلف هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای است. مسئله اصلی پژوهش آن است که تخصیص یکنواخت هزینه‌ها بر مبنای تعداد هنرجویان، تفاوت در میزان مصرف فعالیت‌ها، تجهیزات، فضاهای آموزشی، کارگاه‌ها و مواد مصرفی رشته‌های مختلف را به‌طور کامل منعکس نمی‌کند و می‌تواند موجب بیش‌برآوردی یا کم‌برآوردی هزینه برخی رشته‌ها شود.
پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، یک مطالعه مدل‌سازی مبتنی بر سناریوی عددی است. با توجه به عدم دسترسی پژوهشگر به اطلاعات مالی محرمانه هنرستان‌های دولتی، برای ارزیابی مدل پیشنهادی، یک سناریوی عددی طراحی شد که شامل چهار رشته حسابداری، معماری، گرافیک رایانه‌ای و گردشگری، هر یک با ۲۰ هنرجو، است. مجموع هزینه قابل تخصیص در سناریو ۴,۳۴۰ میلیون ریال در نظر گرفته شد. ساعات تدریس نظری و کارگاهی هر رشته بر اساس برنامه‌های درسی مصوب شاخه فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش استخراج و در طراحی محرک‌های هزینه لحاظ گردید. ابتدا هزینه‌ها با روش سنتی و بر مبنای تعداد هنرجویان تخصیص یافت و سپس همان هزینه‌ها با استفاده از هفت فعالیت اصلی و محرک‌های هزینه متناسب، به روش ABC تخصیص داده شد.
نتایج نشان داد که بهای تمام‌شده هر هنرجو در روش سنتی برای تمام رشته‌ها ۵۴٫۲۵ میلیون ریال است، در حالی که در مدل ABC این رقم برای حسابداری ۵۱٫۶ میلیون ریال، معماری ۵۴٫۷ میلیون ریال، گردشگری ۴۴٫۷ میلیون ریال و گرافیک رایانه‌ای ۶۵٫۹ میلیون ریال به دست آمد. بنابراین، روش سنتی در مقایسه با ABC هزینه رشته‌های گرافیک رایانه‌ای و حسابداری را به‌ترتیب حدود ۲۱٫۵ و ۴٫۹ درصد کمتر و هزینه رشته گردشگری را حدود ۱۷٫۶ درصد بیشتر برآورد می‌کند؛ هزینه رشته معماری در هر دو روش تقریباً یکسان (اختلاف ۰٫۸ درصد) محاسبه شد. نتایج سناریو همچنین نشان داد که تخصیص هزینه‌های مشترک، از جمله هزینه کارگاه رایانه، بر مبنای محرک‌های مرتبط با میزان استفاده، می‌تواند تفاوت مصرف منابع میان رشته‌ها را آشکار کند.
بر اساس یافته‌های پژوهش، مدل ABC می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای طراحی نظام بهایابی رشته‌محور در هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای مورد استفاده قرار گیرد؛ هرچند اعتبارسنجی نهایی مدل نیازمند اجرای آن بر داده‌های واقعی یک یا چند هنرستان است.