ساختار سازمانی یکی از عناصر بنیادی طراحی سازمان است که از طریق تنظیم تقسیم کار، توزیع اختیار، روابط هماهنگی و جریان اطلاعات، شرایط استفاده از ظرفیت نیروی انسانی را شکل می‌دهد. با وجود این، رابطه میان ساختار سازمانی و بهره‌وری نیروی انسانی را نمی‌توان رابطه‌ای مستقیم، خطی و مستقل از زمینه تلقی کرد؛ زیرا آثار ترتیبات ساختاری تا حد زیادی به نحوه تجربه کارکنان از اختیار، اعتماد، یادگیری و عدالت سازمانی وابسته است. هدف پژوهش حاضر، توسعه چارچوبی مفهومی برای تبیین چگونگی ارتباط ساختار سازمانی با بهره‌وری نیروی انسانی در شهرداری‌هاست. پژوهش از نظر هدف، توسعه‌ای ـ مفهومی و از نظر روش، مبتنی بر مرور تلفیقی ادبیات و تحلیل نظری منابع مرتبط با ساختار و طراحی سازمان، نظریه اقتضایی، طراحی شغل و توانمندسازی روان شناختی، اعتماد و یادگیری سازمانی و ویژگی‌های سازمان‌های عمومی است. بر اساس بررسی و ترکیب مباحث نظری، ساختار سازمانی در چارچوب حاضر در قالب پنج بُعد تحلیلی شامل تمرکزگرایی، رسمیت، پیچیدگی، تفویض اختیار و انعطاف‌پذیری در نظر گرفته شد. در سطح میانی، خود مختاری شغلی، اعتماد سازمانی و یادگیری سازمانی به‌ عنوان ساز و کارهای اصلی تبیین‌کننده ارتباط میان ترتیبات ساختاری و پیامدهای عملکردی شناسایی شدند و عدالت سازمانی به‌عنوان سازوکاری مکمل مورد توجه قرار گرفت. همچنین، فرهنگ سازمانی، ظرفیت دیجیتال و محیط نهادی و قانونی به عنوان عوامل زمینه‌ای در نظر گرفته شدند که می‌توانند نحوه و شدت اثرگذاری ترتیبات ساختاری را تغییر دهند. چارچوب پیشنهادی بر این مبنا استوار است که هیچ شکل واحدی از ساختار سازمانی را نمی‌توان در همه شهرداری‌ها و برای همه انواع تصمیم‌ها بهینه دانست؛ بلکه کارآمدی ساختار به تناسب میان سطح اختیار، میزان رسمیت، تخصص، سازوکارهای هماهنگی و الزامات محیطی وابسته است. سهم اصلی پژوهش، ارائه یک چارچوب منسجم برای پیوند دادن سطح ساختاری، سطح انسانی و زمینه نهادی در مطالعه بهره‌وری نیروی انسانی در شهرداری‌هاست. روابط پیشنهادی در این پژوهش تجربی آزمون نشده‌اند و اعتبار آنها نیازمند بررسی‌های میدانی آینده است.