آیین‌ها و مناسک جمعی از مهم‌ترین عناصر فرهنگ جوامع محلی‌ هستند که علاوه بر برخورداری از ابعاد دینی و اعتقادی، در بازتولید هویت جمعی، انتقال ارزش‌ها، تقویت روابط اجتماعی و ایجاد احساس تعلق نقش دارند. پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل جامعه‌شناختی مجموعه آیین‌ها، باورها، بازی‌ها و مناسک مرتبط با عید قربان در شهر میلاجرد انجام شده است. میلاجرد، واقع در شهرستان کمیجان استان مرکزی، دارای پیشینه تاریخی و فرهنگی کهنی است و فرهنگ آن تحت تأثیر زندگی کشاورزی، روابط خویشاوندی، زبان ترکی و سنت‌های محلی شکل گرفته است. داده‌های پژوهش با استفاده از مشاهده مشارکتی، مصاحبه و ثبت روایت‌های شفاهی و تجربه‌های زیسته ساکنان گردآوری شده و پژوهش ماهیتی توصیفی ـ تحلیلی دارد.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عید قربان در میلاجرد صرفاً یک مناسک مذهبی نیست، بلکه مجموعه‌ای درهم‌تنیده از عناصر دینی، فولکلوریک، اجتماعی و تفریحی است. قربانی کردن، منجوق‌اندازی(منجوق سالماک)، فال‌گیری، خواندن اشعار و بایاتی‌های ترکی، پخت غذا، دیدار خویشاوندان، زیارت امامزاده، بازی‌های محلی، آشتی دادن افراد، صله رحم و مشارکت جمعی، بخش‌هایی از این مجموعه فرهنگی را تشکیل می‌دهند. تحلیل یافته‌ها بر اساس دیدگاه دورکیم درباره مناسک جمعی، وجدان جمعی و انسجام اجتماعی، نظریه کارکردگرایی و مفهوم کارکردهای آشکار و پنهان مرتون، نظریه جانشینی کارکردی، نظریه اشاعه و مفهوم بقایای فرهنگی تایلور نشان می‌دهد که این آیین در گذشته و حال دارای کارکردهای متعددی بوده است؛ هرچند برخی کارکردها در اثر شهرنشینی، مهاجرت، گسترش آموزش رسمی، رسانه‌ها و فضای مجازی تغییر کرده یا تضعیف شده‌اند. بنابراین، عید قربان در میلاجرد را می‌توان نمونه‌ای از تداوم و تحول همزمان یک میراث فرهنگی دانست که در آن عناصر سنتی در مواجهه با شرایط جدید، بخشی از معنای اولیه خود را از دست داده و در مواردی با کارکردها و معانی جدید بازتولید شده‌اند.