زمینه و هدف: تاب‌آوری و خوش‌بینی از مهم‌ترین سازه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا هستند که نقش کلیدی در سلامت روان، مقابله با استرس و عملکرد سازگارانه در مواجهه با بحران‌های زندگی ایفا می‌کنند. با وجود اینکه برخی دیدگاه‌های سنتی این ویژگی‌ها را عمدتاً ذاتی و تغییرناپذیر تلقی می‌کنند، پژوهش‌های نوین نشان می‌دهند که تاب‌آوری و خوش‌بینی در تعامل با محیط اجتماعی، سبک‌های شناختی و تجربه‌های یادگیری قابل پرورش و تقویت هستند. هدف این مقاله، ارائه یک مرور تحلیلی از نقش یادگیری مشاهده‌ای و الگوسازی در شکل‌گیری و تقویت تاب‌آوری و خوش‌بینی بر پایه نظریه شناختی‑اجتماعی بندورا و ادبیات روان‌شناسی مثبت‌گرا است.
روش‌ها: این پژوهش از نوع مرور تحلیلی (روایتی) بوده و با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داده‌ی معتبر از جمله Scopus، Web of Science، PubMed، Google Scholar و همچنین پایگاه‌های داخلی SID و Magiran با استفاده از کلیدواژه‌های «یادگیری مشاهده‌ای»، «الگوسازی»، «تاب‌آوری»، «خوش‌بینی»، «خودکارآمدی»، «روان‌شناسی مثبت‌گرا» و «سبک تبیینی» و با محدودیت زمانی منابع کلاسیک تا ۲۰۱۰، منابع مرتبط انتخاب و مورد تحلیل محتوایی قرار گرفته‌اند.
یافته‌ها: چهار فرآیند اصلی یادگیری مشاهده‌ای شامل توجه، حفظ، بازتولید و انگیزش به عنوان مکانیسم‌های بنیادین تغییر رفتار معرفی شده‌اند و خودکارآمدی به عنوان حلقه اتصال میان مشاهده و عملکرد، نقش واسطه‌ای تعیین‌کننده ایفا می‌کند. همچنین خوش‌بینی آموخته‌شده و سبک تبیینی در چارچوب نظریه سلیگمن و تاب‌آوری به عنوان فرایندی پویا و قابل آموزش مطابق دیدگاه «جادوی معمولی» ماستن، قابلیت پرورش از طریق الگوسازی را دارند. الگوسازی به عنوان یک سازوکار کم‌هزینه و مؤثر می‌تواند در طراحی مداخلات آموزشی، تربیتی، بالینی و سازمانی برای ارتقای تاب‌آوری و خوش‌بینی به کار گرفته شود.
نتیجه‌گیری: الگوسازی و یادگیری مشاهده‌ای به عنوان سازوکارهایی کم‌هزینه، در دسترس و اثربخش، می‌توانند در طراحی مداخلات آموزشی، تربیتی، بالینی و سازمانی برای ارتقای تاب‌آوری و خوش‌بینی مورد استفاده قرار گیرند و دیدگاه ذاتی‌انگاری را به چالش بکشند. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده به بررسی تأثیر الگوسازی در بافت‌های فرهنگی مختلف و مقایسه الگوهای زنده و مجازی بپردازند.