نظام آموزشی نوین با چالشی بنیادین در عبور از روش‌های سنتی و رقابت‌محور به سوی الگوهای تعاملی روبرو است که این امر ضرورت بازنگری در فرآیندهای یاددهی-یادگیری را دوچندان می‌کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی رابطه میان یادگیری مشارکتی با مهارت‌های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان دوره ابتدایی به مرحله اجرا درآمد. مسئله اصلی تحقیق بر این محور استوار است که انزوای آموزشی و رقابت‌های فردی مفرط، منجر به کاهش اشتیاق و افت عملکرد تحصیلی شده است؛ لذا بررسی نقش رویکردهای همیارانه در پیوند میان ابعاد شناختی و رفتاری اهمیت ویژه‌ای دارد. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل ۴۸۵۰ نفر از دانش‌آموزان دوره ابتدایی منطقه ۵ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تشکیل داد که از میان آن‌ها، ۳۵۶ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه یادگیری مشارکتی (راجرز و گراهام)، پرسشنامه مهارت‌های اجتماعی (ماتسون و همکاران) و میانگین نمرات دروس اصلی برای سنجش پیشرفت تحصیلی بود. یافته‌های حاصل از آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین یادگیری مشارکتی با مهارت‌های اجتماعی (۰/۶۴) و پیشرفت تحصیلی (۰/۵۸) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰/۰۱>p). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون تبیین کرد که یادگیری مشارکتی قادر است ۳۴ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را پیش‌بینی کند. نتیجه‌گیری نهایی حاکی از آن است که تقویت ساختارهای مشارکتی در کلاس درس، علاوه بر بهبود پیوندهای عاطفی و اجتماعی، بسترساز ارتقای معنادار سطح علمی دانش‌آموزان می‌گردد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود دوره های توانمندسازی معلمان برای اجرای الگوهای فعال تدریس برگزار شده و نظام ارزشیابی از نمره‌محوری فردی به سمت پایش فعالیت‌های گروهی تغییر جهت دهد.