زمینه و هدف: با وجود افزایش تولید جهانی کالری، گرسنگی پنهان و کمبود ریزمغذی‌ها همچنان سلامت بیش از دو میلیارد نفر را تهدید می‌کند. شکست رویکردهای سنتی امنیت غذایی در تامین کیفیت تغذیه‌ای، ضرورت گذار به پارادایم‌های نوین را دوچندان کرده است. این مطالعه با هدف تبیین نقش «حاکمیت غذا (Food Sovereignty) «به عنوان یک راهبرد «حساس به تغذیه (Nutrition-Sensitive) «در بهبود وضعیت ریزمغذی‌ها و تحلیل مکانیسم‌های بیولوژیک پیونددهنده این دو حوزه انجام گرفته است.
روش‌: در این مقاله مروری، با جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های معتبر علمی (PubMed, Scopus, Web of Science) بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶، پیوند میان ارکان حاکمیت غذا و نشانگرهای سلامت تغذیه‌ای مورد تحلیل انتقادی قرار گرفت.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که حاکمیت غذا از طریق سه مکانیسم اصلی بر وضعیت ریزمغذی‌ها اثر می‌گذارد:
• بهبود (زیست فراهمی) : تنوع زیستی زراعی در سیستم‌های حاکمیت‌محور با کاهش نسبت فیتات به مواد معدنی و ایجاد هم‌افزایی ماتریکس غذا، جذب سلولی آهن و روی را افزایش می‌دهد.
• ) محور خاک-گیاه-انسان: کشاورزی اکولوژیک با تقویت میکروبیوم خاک و شبکه میکوریزا، انتقال عناصر کمیاب و سنتز متابولیت‌های ثانویه در گیاه را بهبود می‌بخشد.
• پایداری زنجیره کوتاه تأمین: بومی‌سازی سیستم‌های غذایی با حذف فرآوری‌های سنگین و کاهش زمان ترانزیت، از تخریب ویتامین‌های حساس مانند فولات و ویتامین C جلوگیری کرده و "تراکم مغذی" در زمان مصرف را به حداکثر می‌رساند.
نتیجه‌گیری: حاکمیت غذا فراتر از یک جنبش سیاسی، یک ضرورت بیولوژیک برای دستیابی به امنیت تغذیه‌ای پایدار است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری‌های تغذیه‌ای باید از تمرکز صرف بر غنی‌سازی صنعتی به سمت حمایت از سیستم‌های غذایی بومی و متنوع تغییر جهت دهند. ادغام شاخص‌های حاکمیت غذا در اسناد بالادستی سلامت، کلید اصلی مقابله با سوءتغذیه مزمن در جوامع در حال توسعه محسوب می‌شود.