در عصر تحول دیجیتال، سازمان‌ها با چالش‌های بی‌سابقه‌ای در جذب استعدادها و حفظ کارکنان کلیدی مواجه هستند. همزمان، پیشرفت‌های سریع در فناوری‌های هوش مصنوعی، فرصت‌های انقلابی برای دگرگونی فرآیندهای منابع انسانی ایجاد کرده است. این مقاله مروری با هدف تحلیل نظام‌مند نقش، کاربردها، مزایا و چالش‌های هوش مصنوعی در دو حوزه حیاتی جذب و نگهداشت نیروی انسانی انجام شده است.
این پژوهش با به‌کارگیری روش مرور ساختاریافته و با رعایت دستورالعمل PRISMA صورت پذیرفت. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داده معتبر علمی )شامل Scopus، Web of Science و (Science Direct با کلیدواژه‌های مرتبط انجام شد. از مجموع ۱۲۸۰ مقاله شناسایی‌شده، پس از غربالگری بر اساس معیارهای شمول و حذف، نهایتاً ۷۱ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.
تحلیل ادبیات نشان می‌دهد هوش مصنوعی از طریق فناوری‌هایی مانند یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی، هر دو حوزه را متحول ساخته است:
· در جذب، کاربردها از غربالگری هوشمند رزومه فراتر رفته و به مصاحبه‌های ویدئویی تحلیل‌شده، شبیه‌سازی‌های شغلی و پیش‌بینی موفقیت استخدام ارتقا یافته‌اند. دستاورد اصلی، افزایش چشمگیر کارایی، مقیاس‌پذیری و دقت تطابق اولیه است.
· در نگهداشت، هوش مصنوعی با ارائه مدل‌های پیش‌بین ترک خدمت و تحلیل سلامت سازمانی لحظه‌ای، رویکرد منابع انسانی را از واکنشی به پیش‌گیرانه و کنش‌گرا تغییر داده است. سیستم‌های توصیه‌گر توسعه شخصی نیز نقش کلیدی در حفظ و رشد استعدادها ایفا می‌کنند.
با این حال، این تحول با چالش‌های جدی فنی (سوگیری الگوریتمی، پدیده جعبه سیاه)، انسانی (کاهش تعامل، مقاومت در برابر تغییر) و اخلاقی-حقوقی (تهدید حریم خصوصی، ابهام در مسئولیت) همراه است. سنتز یافته‌ها حاکی از آن است که موفقیت پیاده‌سازی بیش از آنکه به فناوری وابسته باشد، به عواملی مانند فرهنگ سازمانی داده‌محور، حکمرانی اخلاقی از ابتدا، و کیفیت زیرساخت داده بستگی دارد.
نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی به یک واقعیت اجتناب‌ناپذیر در مدیریت منابع انسانی تبدیل شده است. این فناوری پتانسیل عظیمی برای خلق محیط‌های کاری عادلانه‌تر، کارآمدتر و پاسخگوتر دارد، اما تحقق این پتانسیل مستلزم اتخاذ رویکردی انسان‌محور و مسئولانه است. سازمان‌ها باید هوش مصنوعی را به عنوان تقویت‌کننده قضاوت انسانی ببینند، نه جایگزین آن. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی بر مطالعات طولانی‌مدت، بین‌فرهنگی و توسعه چارچوب‌های عملی ارزیابی اخلاقی این فناوری متمرکز شوند.