زمینه و هدف: فرآورده‌های گیاهی مرکب به دلیل تغییرپذیری طبیعی مواد اولیه، تعدد اجزای شیمیایی، تفاوت بخش‌های گیاهی و اثر شرایط برداشت، فرآوری و نگهداری، با چالش‌های ویژه‌ای در استانداردسازی مواجه‌اند. حضور سورنجان و آلکالوئیدهای دارای اهمیت فارماکولوژیک و سم‌شناختی، به‌ویژه کلشیسین، سبب می‌شود کنترل کیفیت این گروه از فرآورده‌ها هم‌زمان با ملاحظات ایمنی طراحی شود. هدف این مرور، تحلیل چالش‌ها و الزامات علمی استانداردسازی فرآورده‌های مرکب حاوی سورنجان و ارائه یک چارچوب چندلایه و خطرمحور برای کنترل ماده اولیه، نشانگرهای شیمیایی، فرآورده نهایی، پایداری و ایمنی بود.‏
روش بررسی: مطالعه به‌صورت مرور روایتی ـ تحلیلی ساختاریافته انجام شد. جست‌وجوی هدفمند تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در اسناد رسمی سازمان جهانی بهداشت، آژانس دارویی اروپا، ICH، پایگاه PubMed، صفحات رسمی ناشران و منابع معتبر تاکسونومیک انجام گرفت. منابع از نظر ارتباط مستقیم با استانداردسازی، نوع شواهد و قابلیت تعمیم به فرآورده مرکب ارزیابی شدند و داده‌های برچسبی فرآورده از شواهد مستقل کنترل کیفیت و اثربخشی تفکیک شد.
یافته‌ها: شواهد نشان دادند که تکیه بر یک نشانگر منفرد برای کنترل یک فرآورده چهارجزئی کافی نیست. برای جزء سورنجان، کلشیسین از منظر کیفیت و ایمنی یک آنالیت بحرانی بالقوه است، اما تعیین حد پذیرش آن نیازمند داده اختصاصی محصول است. برای زنجبیل، پروفایل چندترکیبی ‎gingerols/shogaol‎؛ برای زیره کرمانی، الگوی ترکیبات فرّار؛ و برای آلوئه، راهبرد وابسته به نوع دقیق ماده اولیه قابل بررسی است. احراز گونه و بخش گیاهی، کنترل آلاینده‌ها، الگوی شیمیایی، آزمون‌های فرآورده نهایی، پایداری و ثبات بین بچ‌ها اجزای ضروری یک راهبرد جامع هستند.‏
نتیجه‌گیری: استانداردسازی قابل‌دفاع فرآورده‌های مرکب حاوی سورنجان باید به‌صورت یک زنجیره کنترل چندلایه و مبتنی بر خطر طراحی شود. این چارچوب می‌تواند مبنای توسعه ‎specification‎ اختصاصی و مطالعات تحلیلی آینده قرار گیرد؛ با این حال، در نبود پرونده تحلیلی، نتایج چندبچ و داده پایداری، نباید آن را معادل اثبات استانداردشدگی فرآورده تجاری مورد بحث تلقی کرد.‏