توسعه شبکه حمل‌ونقل شهری، به‌ویژه در قالب احداث بزرگراه‌ها، تقاطع‌های غیرهمسطح، خطوط مترو، پایانه‌ها، پارک‌سوارها و مسیرهای حمل‌ونقل عمومی، مستلزم تملک بخش مهمی از اراضی و املاک واقع در محدوده اجرای طرح‌هاست. با وجود آنکه تملک اراضی با هدف تأمین منافع عمومی و تحقق کارکردهای شهر انجام می‌گیرد، در عمل این فرایند با چالش‌های متعددی در ابعاد حقوقی، اجرایی، مدیریتی و مکانی مواجه است. ابهام در مبانی قانونی، تعارض میان منافع عمومی و حقوق مالکانه، ضعف در شناسایی دقیق محدوده‌ها، ناهماهنگی میان اسناد ثبتی و اطلاعات مکانی، اختلاف در قیمت‌گذاری، طولانی شدن فرایندهای اداری و افزایش دعاوی قضایی، از جمله مهم‌ترین مسائل این حوزه به شمار می‌روند. این مقاله با رویکردی علمی-مروری، به بررسی مهم‌ترین آسیب‌های حقوقی و مکانی تملکات اراضی در پروژه‌های توسعه شبکه حمل‌ونقل شهری می‌پردازد و تلاش می‌کند با اتکا به منابع کتابخانه‌ای، قوانین، اسناد رسمی و مطالعات پیشین، تصویری تحلیلی از وضعیت موجود ارائه دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بخش مهمی از ناکارآمدی در تملکات اراضی، ناشی از فقدان نگاه یکپارچه میان برنامه‌ریزی شهری، مدیریت حمل‌ونقل، نظام ثبتی، ارزیابی اقتصادی و نظارت حقوقی است. همچنین مشخص می‌شود که نبود سامانه‌های یکپارچه اطلاعات مکانی، ضعف شفافیت در فرایند تصمیم‌گیری و کم‌توجهی به پیشگیری از تعارضات، زمینه بروز سوءجریان‌های اداری و حقوقی را تشدید می‌کند. در پایان، مقاله بر ضرورت اصلاح سازوکارهای قانونی، تقویت نظام کاداستر، به‌روزرسانی بانک اطلاعات املاک، ارتقای شفافیت و طراحی الگوی پیشگیرانه برای مدیریت تملکات در پروژه‌های حمل‌ونقل شهری تأکید می‌کند