معماری معاصر ایران با چالش حفظ هویت فرهنگی و بومی در مواجهه با جریان‌های جهانی و مدرنیته تقلیدی روبه‌رو است. مسئله اصلی پژوهش این است که تقلید سطحی از سبک‌های مدرن بدون توجه به زمینه فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی، چگونه باعث کاهش هویت و انسجام فضایی می‌شود و چگونه می‌توان معماری‌ای طراحی کرد که هم نوآورانه باشد و هم هویت بومی را حفظ کند. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و مطالعه موردی است؛ نمونه‌هایی از معماری بومی، مدرنیته تقلیدی و تلفیقی در شهرهای مختلف ایران (تهران، یزد، اصفهان و تبریز) بررسی و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که تقلید صرف از فرم‌های جهانی باعث تضعیف هویت معماری و کاهش کیفیت فضا می‌شود، در حالی که تلفیق خلاقانه بومی‌گرایی با نوگرایی، معماری‌ای اصیل، پایدار و متناسب با نیازهای اجتماعی و فرهنگی جامعه خلق می‌کند. نتیجه اصلی این پژوهش این است که حفظ هویت بومی نه تنها ممکن است، بلکه راهکاری مؤثر برای ارتقای کیفیت فضایی و تعاملات اجتماعی در معماری معاصر ایران است.
هدف اصلی این تحقیق بررسی تأثیر بومی‌گرایی و مدرنیته تقلیدی بر هویت معماری، کیفیت فضایی و تعاملات اجتماعی در معماری معاصر ایران و ارائه راهکارهایی برای تلفیق خلاقانه این دو رویکرد است. این پژوهش با شناسایی مؤلفه‌های هویت بومی، تحلیل پیامدهای تقلید صرف از مدرنیته و بررسی نمونه‌های موفق، به دنبال ارائه شاخص‌های کاربردی برای طراحی معماری هویت‌مند و پایدار است. اهمیت موضوع در آن است که حفظ هویت معماری علاوه بر تداوم فرهنگی، بر کیفیت زندگی و انسجام اجتماعی نیز تأثیرگذار است و بی‌توجهی به آن می‌تواند به شکل‌گیری فضاهای بی‌هویت و ناپایدار منجر شود.