سیمای شهری به عنوان برآیند تعامل میان «ریخت کالبدی» و «عملکرد فضایی»، نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت زیست‌پذیری و ادراک شهروندان دارد و پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی کیفیت سیمای شهری در دو بافت متمایز کلانشهر تهران، شامل محور «کارگر شمالی» (منطقه ۶، بافت مدرن-خدماتی) و «خیام» (منطقه ۱۲، بافت تاریخی-لجستیکی) تدوین شده است. روش تحقیق در این مطالعه «توصیفی-تحلیلی» با رویکرد آمیخته (Mixed-Methods) است که در آن داده‌های کیفی حاصل از تحلیل اسناد طرح تفصیلی، پیمایش میدانی با تحلیل‌های کمی شامل تکنیک (Space Syntax) جهت سنجش یکپارچگی شبکه، داده‌های ماهواره‌ای (GIS) برای استخراج شاخص‌های پوشش (NDVI) و دمای سطح (LST) و همچنین تحلیل «ابعاد فرکتال» جهت سنجش نظم بصری خط آسمان تلفیق شده‌اند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تفاوت‌های ریخت‌شناسی تأثیر معناداری بر رفتار حرکتی و آسایش محیطی دارد؛ به‌گونه‌ای که محور کارگر با برخورداری از ساختار شبکه‌ای منظم و بعد فرکتال ۱.۴۲، نفوذپذیری فضایی و خوانایی بیشتری را فراهم کرده اما با چالش جزایر گرمایی موضعی (LST بالا) و فقر پوشش گیاهی مواجه است؛ در مقابل، محور خیام با بعد فرکتال ۱.۲۸ (پیچیدگی بافت تاریخی) و علی‌رغم بهره‌مندی از سایه‌اندازی مطلوب، به دلیل غلبه «عملکرد لجستیکی سنگین» دچار گسست فضایی شده است. در نهایت، نتایج نشان می‌دهد که ارتقای کیفی این دو محور نیازمند راهبردهای دوگانه است: برای خیابان خیام، رویکرد «آرام‌سازی ترافیک» و انتقال خدمات لجستیکی مزاحم جهت بازیابی هویت تاریخی ضروری است و در سوی دیگر برای خیابان کارگر، تمرکز بر «پیرایش بصری» (حذف زوائد تبلیغاتی)، توسعه لکه‌های فضای سبز جهت تعدیل دما و تقویت رویکرد پیاده‌مداری در جداره‌های خدماتی-اداری به عنوان اولویت‌های مداخله پیشنهاد می‌گردد