ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین مواد قانونی در نظام حقوقی شهری ایران است، زیرا مستقیماً با نحوه ساخت‌وساز، تخلفات ساختمانی و سامان‌دهی فضای شهری ارتباط دارد.ماده ۱۰۰ از زمان تصویب در سال ۱۳۳۴ تا الان، یکی از مهم‌ترین ابزارهای نظارت بر ساخت‌وساز شهری در ایران بوده است. فلسفه‌ی وجودی این ماده، حفظ نظم شهرسازی و جلوگیری از ساخت‌وسازهای غیرمجاز در محدوده‌ی خدماتی شهر است. با این حال، در گذر زمان، تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فنی باعث شده این ماده چندین بار مورد اصلاح و تفسیر قرار گیرد. این مقاله با مرور تاریخی تصویب، اصلاحات، و رویه‌های اجرایی ماده ۱۰۰، به تحلیل کارآمدی و کاستی‌های موجود در نظام حقوقی شهری کشور می‌پردازد و راهکارهایی برای بازنگری مؤثر در این قانون پیشنهاد می‌کند. پژوهش حاضر با هدف " بررسی تحولات تاریخی و اصلاحات انجام‌شده در ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ها " با کاربست روش توصیف و تحلیلی انجام گرفته است. . این مطالعه تاکید می کند که اصلاح ساختار کمیسیون ماده 100 نه تنها یک ضرورت حقوقی، بلکه گامی اساسی در جهت تحقق مدیریت شهری پایدار، رعایت عدالت فضایی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهاست.