پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی گونه‌شناسی کالبدی مدرسهٔ چهارباغ اصفهان و مدرسهٔ خان شیراز با رویکرد تحلیل هندسه می‌پردازد. هدف اصلی مطالعه، تحلیل نظم هندسی، تناسبات فضایی و روابط کالبدی این دو مدرسه صفوی و شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها در چارچوب معماری ایرانی–اسلامی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای شامل مقالات، کتب و اسناد تاریخی و مطالعات میدانی شامل برداشت پلان‌ها، مقاطع و نماهای مدارس گردآوری شده است. تحلیل هندسی بر اساس شاخص‌هایی مانند محورهای تقارن، تقارن‌ها، تناسبات و الگوهای هندسی انجام گرفت و تمرکز ویژه بر فضاهای عمومی شامل حیاط و ایوان‌ها و فضاهای خصوصی همچون حجره‌ها بود. یافته‌ها نشان می‌دهد مدرسهٔ چهارباغ از نظم هندسی محوری، شبکه‌ای و تناسبات دقیق مربع و مستطیل طلایی برخوردار است که انسجام کالبدی و خوانایی فضایی برجسته‌ای ایجاد می‌کند. در مقابل، مدرسهٔ خان شیراز با حفظ منطق هندسی، انعطاف‌پذیری بیشتری در سازمان فضایی دارد و تناسبات اجزای آن با شرایط اقلیمی و نیازهای عملکردی تطبیق یافته است، که نوعی هندسهٔ پویا و تطبیق‌پذیر را نمایان می‌سازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هندسه در این مدارس فراتر از شکل‌دهی صرف، به‌عنوان زبان مشترک فرهنگی و زیباشناختی عمل می‌کند و هماهنگی میان زیبایی، عملکرد و معنا را به‌طور همزمان فراهم می‌آورد. این مطالعه با ارائه تحلیل تطبیقی هندسی، نه تنها فهم دقیق‌تری از منطق شکل‌گیری معماری آموزشی دورهٔ صفوی فراهم می‌آورد، بلکه می‌تواند در بازخوانی الگوهای طراحی فضاهای آموزشی معاصر نیز مؤثر واقع شود.