معماری مدارس در ایران همواره بازتابی از تحولات فرهنگی، اجتماعی و آموزشی هر دوره تاریخی بوده است. هدف این پژوهش بررسی روند تحول الگوهای پلان مدارس از دوره صفوی تا دوره پهلوی و تحلیل تغییرات کالبدی، فضایی و عملکردی آن‌هاست. روش تحقیق به‌صورت توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی و بررسی نمونه‌های شاخص مدارس هر دو دوره انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در دوره صفوی، پلان مدارس عمدتاً بر اساس الگوی درون‌گرا، صحن مرکزی، ایوان‌های چهارگانه و حجره‌های طلاب شکل گرفته و پیوند عمیقی با عملکرد مذهبی–آموزشی داشته است. در مقابل، مدارس دوره پهلوی با تأثیرپذیری از نظام آموزشی نوین و معماری غربی، به سمت پلان‌های بازتر، کلاس‌محور، نورگیری مستقیم، توجه به اصول بهداشتی و کاهش نقش عناصر سنتی مانند ایوان و حجره حرکت کرده‌اند. نتایج این تحقیق بیانگر آن است که تغییر در ساختار آموزشی و نگرش به آموزش، عامل اصلی دگرگونی الگوهای پلان مدارس از صفوی تا پهلوی بوده است.