پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و کاربردی، به بررسی و مطالعه قوانین و مقررات مربوط به شهر و شهرداری با تاکید بر ماده 100می پردازد. ماده صد قانون شهرداری ها یکی از ابزارهای مهم در ساماندهی ساخت و سازهای غیرمجاز در ایران است که به شهرداری ها اجازه می دهد تا در برابر تخلفات ساختمانی واکنش نشان دهند. این ماده به طور خاص برای مقابله با ساخت و سازهایی که بدون مجوز یا مخالف ضوابط شهرسازی انجام می شود، طراحی شده است. لذا بازنگری در فرایندهای رسیدگی، شفاف سازی آرای صادره، و تفکیک نقش نظارتی از نقش درآمدی می تواند موجب ارتقای کارآمدی این نهاد و افزایش اعتماد عمومی به نظام نظارت شهری شود. همچنین، بهره گیری از سامانه های هوشمند در ثبت، بررسی و پایش تخلفات ساختمانی می تواند به تسریع روند رسیدگی و جلوگیری از فساد اداری کمک کند. این مطالعه تاکید می کند که اصلاح ساختار کمیسیون ماده 100 نه تنها یک ضرورت حقوقی، بلکه گامی اساسی در جهت تحقق مدیریت شهری پایدار، رعایت عدالت فضایی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهاست.