پیشرفت سریع فناوری‌های نوظهور، به‌ویژه هوش مصنوعی (AI)، آموزش را وارد مرحله‌ای تازه از تحول کرده است و می‌تواند فرایندهای یاددهی–یادگیری را از طریق تحلیل داده‌ها، شخصی‌سازی آموزش، و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های آموزشی ارتقا دهد؛ بااین‌حال، اجرای اثربخش این فناوری در مدارس و نظام‌های آموزشی با چالش‌هایی جدی همراه است و بدون شناخت دقیق فرصت‌ها و موانع، امکان بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های آن فراهم نخواهد شد. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی در آموزش با تکیه بر شواهد پژوهشی و ارائه چارچوبی جامع از روندهای موجود و مسیرهای توسعه آینده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش فراترکیب انجام شد و داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند مطالعات مرتبط گردآوری گردید. برای این منظور، مقالات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ از پایگاه‌های معتبر علمی و موتورهای جست‌وجوی دانشگاهی استخراج شدند و پس از حذف موارد تکراری، غربالگری عنوان و چکیده، بررسی متن کامل، و ارزیابی کیفیت روش‌شناختی، در نهایت ۳۰ مطالعه منتخب وارد تحلیل شد. داده‌های استخراج‌شده با روش تحلیل محتوای کیفی کدگذاری و سپس در قالب مقوله‌ها و تم‌های اصلی تلفیق گردید. یافته‌ها نشان داد هوش مصنوعی فرصت‌های متعددی در آموزش فراهم می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها شامل یادگیری شخصی‌سازی‌شده و تطبیقی، ایجاد تجربه‌های یادگیری جذاب و انگیزاننده، نوآوری در طراحی و ارائه محتوا، ارزیابی خودکار و بازخورد سریع، تقویت تعامل و حمایت انسانی در فرایند یادگیری، بهبود مدیریت و رهبری مدرسه از طریق تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، و افزایش دسترسی به فناوری و منابع آموزشی است. در مقابل، چالش‌های کلیدی نیز شناسایی شد که شامل دغدغه‌های اخلاقی و امنیتی مانند حریم خصوصی و امنیت داده‌ها، سوگیری و شفافیت الگوریتم‌ها، محدودیت‌های زیرساختی و شکاف دیجیتال، آمادگی ناکافی و مقاومت یا نگرش محافظه‌کارانه برخی معلمان نسبت به فناوری، و همچنین ضرورت تدوین سیاست‌ها و مقررات آموزشی و انجام پژوهش‌های تکمیلی برای سنجش اثربخشی و پیامدهای بلندمدت کاربرد AI است. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد هوش مصنوعی ظرفیت بالایی برای ارتقای کیفیت آموزش و ایجاد نوآوری دارد، اما موفقیت در پیاده‌سازی آن مستلزم رویکردی متوازن و نظام‌مند است که هم‌زمان بر توسعه زیرساخت‌ها، توانمندسازی معلمان، مدیریت ملاحظات اخلاقی و امنیتی، و ایجاد چارچوب‌های سیاستی و پژوهشی متناسب تمرکز کند.