این پژوهش به بررسی نقش تربیتی ایمان در ارتقای رفتار، انگیزش تحصیلی و علاقه به یادگیری نوجوانان از منظر سه رویکرد اگزسیتانسیالیسم، پست‌مدرنیسم و اندیشه تربیتی اسلامی می‌پردازد. هدف اصلی، تبیین چگونگی تأثیر ایمان—به‌عنوان سازه‌ای معنایی، ارزشی و هویتی—بر بهبود خودتنظیمی رفتاری و تقویت پیوند نوجوان با فرایند یادگیری است. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر بررسی اسنادی است و با تحلیل متون اصلی هر مکتب، مفاهیم بنیادین ایمان، آزادی، هویت، معنا، عاملیت و تربیت واکاوی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد در اگزسیتانسیالیسم، ایمان به‌منزله انتخاب آگاهانه و تعهد وجودی، موجب مسئولیت‌پذیری، اصالت رفتار و جهت‌مندی یادگیری می‌شود؛ در پست‌مدرنیسم، ایمان به‌عنوان گفتمان هویت‌ساز و سازنده روایت شخصی، به نوجوان امکان می‌دهد تجربه یادگیری را در بستر چندصدایی و تنوع فرهنگی بازآفرینی کرده و رفتارهای سازگارانه‌تری بروز دهد؛ و در مکتب تربیتی اسلام، ایمان با پیوند دادن بعد شناختی، عاطفی و اخلاقی، موجب تقویت خودمهارگری، ایجاد امید و معنا، و افزایش میل به کسب علم به‌عنوان ارزش دینی و اجتماعی می‌شود. تحلیل نهایی نشان می‌دهد هر سه رویکرد، با وجود تفاوت مبانی، ایمان را عنصری مؤثر در سامان‌دهی رفتار، ایجاد انگیزش درونی و پیوند عمیق‌تر نوجوان با یادگیری تلقی می‌کنند. جمع‌بندی پژوهش بیانگر آن است که تربیت مبتنی بر ایمان—اعم از ایمان وجودی، هویتی یا الهی—می‌تواند چارچوبی پایدار برای بهبود رفتار و افزایش علاقه تحصیلی فراهم آورد و در طراحی برنامه‌های تربیتی و آموزشی برای نوجوانان قابل بهره‌گیری است.