Loading
0 رای
  • تحلیل سری‌های زمانی شاخص SPEI در مقیاس‌های ماهانه و فصلی: واکاوی الگوهای خشکسالی و ترسالی تالاب شادگان با رویکرد آماره‌های توصیفی و خودهمبستگی

  • نویسندگان مقاله
    • فرشاد الهی دفتر مطالعات پایه منابع آب، سازمان آب و برق خوزستان
    • ناصر اورک مدیریت برنامه ریزی، سازمان آب و برق خوزستان.
  • چکیده مقاله

    تالاب شادگان، به‌عنوان یکی از ارزشمندترین بوم‌سازگان‌های آبی ایران و ذخیره‌گاه زیست‌کره، در دهه‌های اخیر تحت تأثیر نوسانات شدید اقلیمی و تنش‌های انسانی، با بحران خشکسالی و زوال اکولوژیک مواجه شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع سری‌های زمانی شاخص بارش-تبخیر و تعرق استانداردشده (SPEI) در شش مقیاس زمانی ۱، ۳، ۶، ۱۲، ۲۴ و ۴۸ ماهه در بازه آماری ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۳ انجام شد. داده‌های اقلیمی از ایستگاه شادگان و پایگاه داده بازتحلیل ERA5 با تفکیک مکانی ۲۵/0 درجه استخراج گردید. محاسبه شاخص SPEI مبتنی بر برآورد تبخیر و تعرق پتانسیل با روش هارگریوز و برازش توزیع لجستیک به بیلان آب اقلیمی انجام شد. تحلیل‌های آماری شامل آماره‌های توصیفی (میانگین، میانه، چولگی، کشیدگی و انحراف معیار)، آزمون ناپارامتری من-کندال برای آشکارسازی روند و توابع خودهمبستگی (ACF) برای شناسایی ساختار حافظه سری‌های زمانی بود. نتایج آزمون من-کندال یک روند کاهشی معنادار (سطح اطمینان ۹۵درصد) با شیب سن معادل ۰۷۹/0 - واحد در سال برای شاخص۱۲SPEI- نشان داد که حاکی از تشدید خشکسالی اقلیمی در دهه اخیر است. تحلیل خودهمبستگی آشکار ساخت که در مقیاس‌های بلندمدت (۱۲، ۲۴ و ۴۸ ماهه)، ضرایب خودهمبستگی در تأخیرهای ۱ تا ۳ مثبت و بالای 6/0 بوده و الگوی کاهشی تدریجی دارد که بیانگر وجود «حافظه اقلیمی» قوی و ماندگاری خشکسالی در سیستم است. بررسی الگوهای ترسالی و خشکسالی نشان داد که دوره ترسالی نسبی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ با میانگین ۱۲-SPEI معادل ۶۵/0، جای خود را به یک خشکسالی شدید و پایدار با میانگین ۱۲SPEI- برابر 42/1- در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ داده است. یافته‌های این پژوهش به‌وضوح نشان می‌دهد که تالاب شادگان وارد یک فاز خشک‌سالی طولانی‌مدت و غیرقابل‌بازگشت در افق کوتاه‌مدت شده و تخصیص حق‌آبه زیست‌محیطی پایدار، بازنگری در الگوی بهره‌برداری از منابع آب بالادست و اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی، امری حیاتی و اجتناب‌ناپذیر است.

  • کلید واژه

    تالاب شادگان، خشکسالی اقلیمی، شاخص SPEI، خودهمبستگی، حافظه اقلیمی، سری‌های زمانی، ترسالی

  • راهنمای خرید و دانلود
    • اگر در مجموعه Confpaper عضو نیستید، به راحتی می توانید از طریق دکمه زیر اصل این مقاله را خریداری نمایید .
    • با عضویت در Confpaper می توانید اصل مقالات را با حداقل 20 درصد تخفیف دریافت نمایید .
    • برای عضویت به صفحه ثبت نام مراجعه نمایید .
    • در صورتی که عضو این پایگاه هستید،از قسمت بالای صفحه با نام کاربری خود وارد سایت شوید .
    • لینک دانلود فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال میگردد .
نظرات کاربران

برای ارسال نظر، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.