لجن حاصل از مخازن ذخیره فرآورده‌های نفتی یکی از پسماندهای خطرناک صنعت نفت محسوب می‌شود که به دلیل دارا بودن ترکیبات هیدروکربنی و آلاینده‌های آلی پایدار می‌تواند موجب آلودگی خاک و منابع آب شود. مدیریت این پسماند از طریق روش‌های سنتی دفع علاوه بر تحمیل هزینه‌های اقتصادی، با مخاطرات محیط‌زیستی فراوانی همراه است. از این رو تبدیل لجن نفتی به مواد با ارزش افزوده می‌تواند به عنوان رویکردی پایدار در مدیریت پسماند و کاهش اثرات محیط‌زیستی این صنعت مورد توجه قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف تولید کربن فعال از لجن مخازن فرآورده‌های نفتی و بررسی قابلیت آن در حذف آلاینده‌های آلی از پساب نفتی انجام شد.
در این مطالعه، لجن مخازن نفتی پس از آماده‌سازی اولیه و فعال‌سازی شیمیایی با اسید فسفریک تحت فرآیند حرارتی قرار گرفت و به کربن فعال تبدیل شد. عملکرد جاذب تولیدشده در حذف اکسیژن‌خواهی شیمیایی (COD) پساب نفتی با استفاده از آزمایش‌های جذب ناپیوسته بررسی شد. تأثیر پارامترهای عملیاتی شامل مقدار جاذب، زمان تماس و pH بر راندمان حذف COD ارزیابی و شرایط بهینه فرآیند تعیین شد. نتایج نشان داد که کربن فعال تولید شده از لجن نفتی توانایی مناسبی در کاهش بار آلی پساب نفتی دارد. بیشترین راندمان حذف COD در شرایط بهینه شامل pH برابر با 9، مقدار جاذب 5/0 گرم، زمان تماس 60 دقیقه و دمای محیط برابر با 57/69 درصد بدست آمد.
بر اساس نتایج این پژوهش، تبدیل لجن مخازن فرآورده‌های نفتی به کربن فعال می‌تواند علاوه بر کاهش مشکلات ناشی از دفع این پسماند، راهکاری مؤثر برای تولید جاذب کم‌ هزینه و کاربردی در تصفیه پساب‌های نفتی باشد. این رویکرد می‌تواند در راستای مدیریت پایدار پسماندهای صنعتی و تحقق اصول اقتصاد چرخشی مورد استفاده قرار گیرد.