مقدمه: متعاقب آسیب‌های ورزشی، تغییر در فعالیت عصبی-عضلانی و پدیده مهار عضلانی ناشی از مفصل، غالباً منجر به بروز اسپاسم‌های دفاعی دردناک و در نهایت تخریب الگوهای حرکتی بهینه و زنجیره حرکتی ورزشکاران می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی نظری، شواهد تجربی و مکانیسم‌های بیومکانیکی و فیزیولوژیکی اثرگذاری ماساژ درمانی بر کاهش اسپاسم و اصلاح الگوهای حرکتی در ورزشکاران آسیب‌دیده انجام شد.
روش کار: این مطالعه به روش مروری-تحلیلی با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی نظیر PubMed، Scopus و Google Scholar با کلیدواژه‌های ماساژ درمانی، اسپاسم عضلانی، الگوهای حرکتی، بیومکانیک و ریکاوری عصبی-عضلانی انجام گرفت. مقالات کارآزمایی بالینی و مطالعات تجربی که اثرات مداخلات دستی را بر شاخص‌های ویسکوالاستیک، کینماتیکی و الکترومیوگرافی ارزیابی کرده بودند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
بحث: یافته‌ها نشان داد که ماساژ درمانی از طریق تحریک گیرنده‌های مکانیکی با قطر بزرگ (نظریه کنترل دروازه درد) و کاهش فعالیت سمپاتیک، چرخه معیوب «درد-اسپاسم-درد» را متوقف می‌سازد. از منظر بیومکانیکی، اعمال تنش‌های مکانیکی و تکنیک‌های رهاسازی مایوفاشیال با رفع چسبندگی‌ها و بهبود ویژگی تیکسوتروپیک فاشیا، سفتی عضله را کاهش داده و دامنه حرکتی را آزاد می‌کند. همچنین شواهد تجربی بهبود شاخص‌های کینماتیکی (مانند کاهش والگوس پویای زانو) و کینتیکی را پس از مداخلات دستی تایید می‌نمایند.
نتیجه‌گیری: ماساژ درمانی از طریق مهار اسپاسم و ارتقای حس عمقی، یک «پنجره فرصت» بیومکانیکی کوتاه مدت ایجاد می‌کند؛ بر این اساس، ترکیب ماساژ درمانی با تمرینات فعال بازآموزی حرکتی در این بازه زمانی، راهبردی کارآمد و پایدار جهت اصلاح الگوهای حرکتی جبرانی و تسهیل بازگشت ایمن ورزشکاران آسیب‌دیده به میادین ورزشی به شمار می‌رود.