مقدمه: توسعه ورزش همگانی بر اساس سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه، یکی از اهداف اساسی در حوزه سیاست‌های راهبردی و کلان کشور محسوب می‌شود که به‌منظور افزایش شرکت‌پذیری ورزشی در جامعه، ترویج فعالیت‌های ورزشی بین اقشار مختلف، ارتقای سلامت و رفاه عمومی طراحی شده است. با وجود این اهمیت راهبردی، ورزش همگانی در ایران با چالش‌های ساختاری، مدیریتی و فرهنگی متعددی مواجه است که ضرورت طراحی یک الگوی راهبردی جامع، آینده‌نگر و چندسطحی را ایجاب می‌کند.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه‌ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی با بهره‌گیری از رویکرد تماتیک و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از صاحب‌نظران علمی و اجرایی حوزه ورزش همگانی، مضامین کلیدی شناسایی شد. در بخش کمی، با استفاده از نظرات ۲۵۰ نفر از کارشناسان مرتبط و مدل‌سازی معادلات ساختاری، برازش الگوی طراحی‌شده مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته‌ها: الگوی راهبردی توسعه ورزش همگانی ایران شامل چهار تم اصلی است: بستر محیطی ظرفیت‌سازی (پیشران‌ها و بازدارنده‌ها)، قابلیت سیستم فرابخشی ظرفیت‌سازی (راهبردها، فرایند و سطوح)، ظرفیت‌سازی محورهای توسعه (محورهای منابع و سازوکارها) و کارکردهای ظرفیت‌سازی ورزش همگانی (توسعه ظرفیت‌ها و ظرفیت‌های توسعه پایدار). تحلیل موقعیت راهبردی نشان داد که ورزش همگانی ایران از لحاظ عوامل درونی در ناحیه قوت‌ها و از نظر عوامل بیرونی در ناحیه فرصت‌ها قرار دارد. همچنین، تحلیل چندسطحی نشان داد که الگوی توسعه نیازمند هم‌افزایی در سه سطح کلان (سیاست‌گذاری)، میانی (برنامه‌ریزی و هماهنگی) و خرد (اجرا و خدمات‌رسانی) است.
نتیجه‌گیری: ظرفیت‌سازی توسعه ورزش همگانی به استفاده از ظرفیت‌های پایدار کشور وابسته است و قابلیت‌های محیطی و محدودیت‌های ادراک‌شده بر یکپارچه‌سازی سیستم راهبردی و چندسطحی مدیریت ورزش همگانی اثرگذار است. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی برای سیاست‌گذاران و مدیران ورزشی در جهت توسعه پایدار ورزش همگانی در ایران مورد استفاده قرار گیرد.