میانگین غلظت گلوکز، بازتاب‌دهنده پویایی‌های هموستاز انرژی در بدن است. شواهد اخیر نشان می‌دهد که نوسانات حاد و مکرر گلوکز خون می‌تواند از طریق القای استرس اکسیداتیو، فعال‌سازی مسیرهای التهابی و اختلال در عملکرد میتوکندریایی، بر یکپارچگی ساختاری و عملکردی بافت‌های اسکلتی‌ـ‌عضلانی تأثیرگذار باشد. با وجود اهمیت روزافزون پایش مداوم گلوکز در ورزشکاران، نقش نوسانات لحظه‌ای گلوکز خون در افزایش آسیب‌پذیری عضلات و تاندون‌ها هنوز به‌طور کامل روشن نشده است. ازاین‌رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین نوسانات گلوکز خون و خطر آسیب‌های عضلانی و تاندونی در ورزشکاران انجام شد.
روش‌شناسی: این پژوهش به‌صورت یک مطالعه مروری ـ تحلیلی انجام شد. مقالات مرتبط از پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با تغییرپذیری گلوکز، پایش مداوم گلوکز، آسیب عضلانی، تندینوپاتی و عملکرد ورزشی استخراج و بررسی شدند. مطالعات بر اساس کیفیت روش‌شناختی، ارتباط با موضوع و تبیین مکانیسم‌های مولکولی و فیزیولوژیکی مؤثر بر آسیب‌های اسکلتی‌ـ‌عضلانی مورد ارزیابی قرار گرفتند.
یافته‌ها: بررسی شواهد نشان داد که افزایش نوسانات گلوکز خون با تشدید تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS)، افزایش بیان سایتوکاین‌های پیش‌التهابی نظیر TNF-α و IL-6، اختلال در هموستاز کلسیم داخل سلولی و کاهش کارایی فسفریلاسیون اکسیداتیو همراه است. این تغییرات می‌توانند موجب کاهش ظرفیت تولید نیرو، افزایش خستگی محیطی، اختلال در بازسازی میوفیبریل‌ها و تضعیف سنتز پروتئین‌های انقباضی شوند. علاوه بر این، نوسانات گلیسمی از طریق تغییر در متابولیسم کلاژن، افزایش تشکیل فرآورده‌های نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) و کاهش کیفیت ماتریکس خارج‌سلولی، استحکام مکانیکی و ظرفیت ترمیم تاندون را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مجموع این سازوکارها می‌تواند خطر بروز آسیب‌های عضلانی ناشی از کشیدگی، آسیب‌های ناشی از اضافه‌بار و تندینوپاتی‌های ورزشی را افزایش دهد.
نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد نوسانات لحظه‌ای گلوکز خون یکی از عوامل متابولیک مؤثر بر آسیب‌پذیری بافت‌های عضلانی و تاندونی در ورزشکاران باشد. ارزیابی شاخص‌های تغییرپذیری گلوکز از طریق سامانه‌های پایش مداوم گلوکز می‌تواند به‌عنوان ابزاری نوین در شناسایی ورزشکاران در معرض خطر آسیب و طراحی راهبردهای تغذیه‌ای و تمرینی فردمحور مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، برای تأیید روابط علّی و تعیین آستانه‌های بالینی مرتبط با خطر آسیب، انجام مطالعات آینده‌نگر و مداخله‌ای ضروری است.