مقدمه و هدف: ورزش بسکتبال به عنوان یکی از رشته‌های محبوب، نیازمند حرکات سریع، چرخشی و پرشی است که فشار زیادی بر مفاصل اندام تحتانی، به ویژه مچ پا، وارد می‌کند. آسیب‌های مچ پا، از شایع‌ترین آسیب¬ها در ورزش بسکتبال هستند. بی‌ثباتی عملکردی مچ پا به عنوان یک عارضه شایع پس از پیچ‌خوردگی حاد، با کاهش حس وضعیت مفصل، اختلال در عملکرد و محدودیت دامنه حرکتی همراه است. بنابراین هدف از این مطالعه، مقایسه اثر شش هفته تمرینات تعادلی با و بدون تمرینات هاپینگ بر حس عمقی و عملکرد حرکتی بسکتبالیست های زن مبتلا به ناپایداری عملکردی مچ پا بود.
روش¬کار: این مطالعه از نوع نیمه تجربی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل ورزشکاران بسکتبالیست زن شهر تهران با میانگین سنی 20 الی 30 سال بود که مبتلا به ناپایداری عملکردی مچ پا بودند. 36 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شد و به 3 گروه، تمرینات تعادلی و تمرینات ترکیبی (تعادلی و هاپینگ) و گروه کنترل تقسیم شدند و گروه های مداخله 6 هفته تمرینات را انجام دادند و بر روی گروه کنترل هیچ تمرینی انجام نشد و فعالیت های روزانه خود را دنبال کردند. در پیش‌آزمون ارزیابی ناپایداری عملکردی مچ پا با استفاده از پرسشنامه ناتوانی عملکردی مچ پا، حس عمقی با استفاده از گونیامتر، و عملکرد حرکتی با استفاده از تست پرش مربع نجام گرفت. در ادامه پس از انجام 6 هفته تمرینات به مدت سه جلسه در هفته برای گروه مداخله، در پس‌آزمون متغیرهای وابسته در شرایط اندازه‌گیری‌های پیش‌آزمون انجام گرفت و نتایج مورد تجزیه‌وتحلیل آماری قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش آماری تحلیل واریانس برای داده های تکراری استفاده شد. سطح معناداري در سراسر تحقيق در سطح 95 درصد با 05/0≥α در نظر گرفته شد. كليه عمليات آماري اعم از امار توصيفي و استنباطي با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26 انجام گرفت.
یافته¬ها: در مقایسه درون گروهی، در هر دو گروه تمرینات تعادلی و تمرینات ترکیبی (تعادلی و هاپینگ) بر میزان افزایش حس عمقی، افزایش عملکرد حرکتی در پس آزمون نسبت به پیش آزمون اثر معنی داری دارند(P≤0.05) ولی در گروه کنترل تفاوت معنی دار مشاهده نشد(P≥0.05) . در مقایسه بین گروهی بین گروه های مداخله نسبت به کنترل و بین دو گروه مداخله، تفاوت معنی داری در میزان افزایش حس عمقی و افزایش عملکرد حرکتی مشاهده شد، به طوریکه گروه تمرینات ترکیبی (تعادلی و هاپینگ) نسبت به تمرینات تعادلی تأثیر و اندازه اثر بیشتری بر افزایش افزایش حس عمقی و افزایش عملکرد حرکتی داشت .(P≤0.05)
نتیجه گیری: تمرینات ترکیبی (تعادلی و هاپینگ)، به‌دلیل شبیه‌سازی دقیق‌تر حرکات پویا و چندجهتی، ادغام زنجیره حرکتی کامل و تحریک همزمان قدرت، پروپریوسپشن و انعطاف‌پذیری در شرایط واقعی ورزشی، رویکرد مؤثرتر و کارآمدتری برای بازگرداندن عملکرد کامل مچ پا و کاهش خطر آسیب مجدد در ورزشکاران بسکتبال محسوب می‌شود و پیشنهاد می‌گردد به‌عنوان پروتکل اصلی توانبخشی این گروه از ورزشکاران تبدیل شود.