این پژوهش با رویکردی تطبیقی-تحلیلی، دو الگوی متمایز در ادبیات داستانی معاصر ایران را در آثار دو نویسنده‌ی شاخص، سیمین دانشور و منیرو روانی‌پور، تحلیل و بررسی می‌کند. هدف اصلی، واکاوی چگونگی بازنمایی و ارتباط دیالکتیکی دو مقوله‌ی «زن» و «اسطوره» در این دو جهان داستانی است که یکی بر پایه‌ی رئالیسم اجتماعی و دیگری بر پایه‌ی رئالیسم جادویی و زیبایی‌شناسی پسامدرن استوار شده است. دانشور با تکیه بر سنت رئالیسم اجتماعی و با نگاهی جامعه‌شناختی-تاریخی، به تصویرگری واقعیت‌های عینی و مسئله‌مند زندگی زنان در بستر تحولات پرتلاطم ایران می‌پردازد و گونه‌ای از فمینیسم زمینی، مسئولیت‌گرا و درون‌زا را صورتبندی می‌کند که رهایی زن را در گرو رهایی جامعه می‌داند. در مقابل، روانی‌پور با به‌کارگیری شگردهای رئالیسم جادویی و تلفیق آن با بن‌مایه‌های اساطیری فرهنگ بومی جنوب، مرزهای ثابت واقعیت و خیال را در هم می‌ریزد. او از دل کهن‌الگوهای جمعی و اعماق ناخودآگاه قومی، زنانی اسطوره‌ای، سرکش، «فتانه» و بدن‌محور می‌آفریند که نه در تقابل با ساختارهای اجتماعی صرف، که در رویارویی با سرنوشت ازپیش‌تعیین‌شده، تقدیر و نیروهای نخستین طبیعت می‌ایستند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر آثار شاخصی چون «سووشون»، «جزیره سرگردانی»، «ساربان سرگردان»، «اهل غرق»، «کنیزو» و «دل فولاد»، نشان می‌دهد که گذار از جهان دانشور به جهان روانی‌پور، فراتر از یک گذار نسلی یا تغییر سلیقه‌ی ادبی، بیانگر تحولی ژرف در نگرش به ماهیت واقعیت، نقش نویسنده و روایت‌گر، کارکرد اسطوره و به تبع آن، تعریف «زن» به مثابه سوژه‌ای خودبنیاد است. این تحول را می‌توان گذار از یک نگاه جامعه‌شناختی-انتقادی و تاریخ‌مدار به نگاهی انسان‌شناختی-اسطوره‌ای و هستی‌شناسانه تفسیر کرد، گذاری که در آن فرم و محتوا در پیوندی ناگسستنی، یکدیگر را تقویت و معناسازی می‌کنند.