شخصیت فرهاد در منظومه خسرو و شیرین نظامی گنجوی یکی از پیچیده‌ترین و بحث‌برانگیزترین چهره‌های عاشقانه ادبیات فارسی است؛ شخصیتی که در طول تاریخ روایت‌پردازی، گاه «نماد عاشق قربانی»، گاه «رقیب آرمانی خسرو» و گاه «قهرمان فرعی اما اثرگذار روایت» تلقی شده است. هدف این پژوهش، بازخوانی نقش فرهاد در متن اصلی نظامی و تحلیل دوگانه «قربانی عشق بودن» در برابر «قهرمان ثانوی بودن» اوست. روش تحقیق بر پایه تحلیل متن‌محور، مطالعه تطبیقی با دو نظیره مهم یعنی فرهاد و شیرین وحشی بافقی و شیرین و فرهاد سلیمی جرونی، و بهره‌گیری از چارچوب نظری عشق در اندیشه اریک فروم است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه فرهاد از منظر کنش عاشقانه و موقعیت اجتماعی در برابر خسرو به‌صورت قربانی ظاهر می‌شود، اما در ساختار روایی منظومه، نقش او بسیار فراتر از یک چهره منفعل است؛ او با کنش‌های فعال، اراده فردی، و حضور کوتاه اما تعیین‌کننده، یکی از اصلی‌ترین منشأهای گره‌افکنی و پیش‌برندگی داستان است. مطالعه تطبیقی نیز ثابت می‌کند که در سنت ادبی پس از نظامی، فرهاد از جایگاه یک شخصیت ثانوی به قهرمان اصلی ارتقا یافته و حتی تصویر خسرو را به چالش کشیده است. در نتیجه، فرهاد در منظومه نظامی نه صرفاً قربانی عشق، بلکه قهرمان ثانوی قدرتمندی است که در لایه‌های معنایی و ساختاری، نقشی بنیادین در تبیین مفهوم عشق و رقابت ایفا می‌کند.