تحول دیجیتال و پیشرفت‌های شتابان فناوری، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، نظام‌های قضایی سراسر جهان را با چالش‌ها و فرصت‌های بی‌سابقه‌ای مواجه ساخته است. پرسش اساسی این پژوهش آن است که آیا بهره‌گیری از هوش مصنوعی در فرآیند قضاوت می‌تواند در راستای تحقق دادرسی عادلانه مؤثر باشد یا برعکس، تهدیدی برای عدالت قضایی و حقوق بنیادین اصحاب دعوا به‌شمار می‌آید؟ اهمیت این مسأله از آنجا ناشی می‌شود که نهاد قضاوت همواره به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تحقق عدالت اجتماعی تلقی شده و کوچک‌ترین انحراف در آن می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اعتماد عمومی به نظام حقوقی به‌همراه داشته باشد. هدف این مقاله بررسی ابعاد حقوقی، اخلاقی و ساختاری ورود هوش مصنوعی به فرآیند قضاوت، با تمرکز بر سازگاری آن با اصول دادرسی منصفانه، استقلال قضات، حق دفاع و شفافیت در رسیدگی است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، بررسی اسناد بین‌المللی، رویه‌های تطبیقی و تحلیل انتقادی نظریات حقوقی در این زمینه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حالی‌که هوش مصنوعی می‌تواند با کاهش خطای انسانی، افزایش سرعت رسیدگی و تسهیل دسترسی به عدالت نقش مثبتی ایفا کند، در صورت نبود چارچوب‌های حقوقی مشخص، می‌تواند اصول اساسی دادرسی عادلانه را به خطر اندازد. فقدان شفافیت الگوریتمی، امکان تبعیض الگوریتمی، و ابهام در تعیین مسئولیت حقوقی، از مهم‌ترین چالش‌های پیش رو هستند. نوآوری این مقاله در تحلیل میان‌رشته‌ای و انتقادی از پیوند فناوری هوش مصنوعی با نهاد دادرسی است و ارائه راهکارهای حقوقی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های این فناوری در عین صیانت از اصول بنیادین عدالت قضایی.