هوش مصنوعی مولد به‌عنوان یکی از فناوری‌های نوین و تحول‌آفرین، توانایی خلق آثار نوآورانه در حوزه‌های ادبی، هنری، علمی و نرم‌افزاری را دارد و همزمان با فرصت‌های گسترده، چالش‌های حقوقی و مالکیت معنوی قابل توجهی ایجاد کرده است. پرسش اصلی این تحقیق بر این محور استوار است که آیا آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی مولد قابلیت حمایت حقوق مالکیت معنوی دارند و در صورت امکان، مالکیت قانونی آن‌ها چگونه تعریف می‌شود. ضرورت بررسی این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که قوانین فعلی، به ویژه در ایران، صرفاً خالق انسانی را محور حمایت قرار داده و با پدیده‌های نوین دیجیتال و مستقل هوش مصنوعی، دچار خلأ و ابهام شده‌اند؛ چنین وضعیتی می‌تواند امنیت حقوقی، بهره‌برداری اقتصادی و توسعه نوآوری را مختل کند و بر رویه قضایی و سیاست‌گذاری قانونی تأثیرگذار باشد. هدف اصلی مقاله، تحلیل و بررسی جامع حقوقی آثار مولد هوش مصنوعی با تمرکز بر قوانین داخلی، رویه قضایی و تطبیق با نظام‌های بین‌المللی و دکترین حقوقی است تا چالش‌های موجود شناسایی شده و راهکارهای علمی و عملی ارائه شود. روش پژوهش به‌صورت تحلیلی، توصیفی و تطبیقی بوده و با استفاده از مواد قانونی، آراء دادگاه‌ها، نظریات مشورتی و منابع دکترین حقوقی، وضعیت موجود و خلأهای قانونی بررسی شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در قوانین فعلی ایران، حمایت حقوقی از آثار مولد هوش مصنوعی صرفاً زمانی امکان‌پذیر است که انسان نقش مستقیم در خلق یا هدایت اثر داشته باشد و در غیر این صورت خلأ قانونی مانع از شناسایی مالک و بهره‌برداری قانونی است. بررسی تطبیقی نظام‌های بین‌المللی و پیشنهاد چارچوب‌های قانونی جدید نشان می‌دهد که با اصلاح قوانین و شفاف‌سازی مفهوم «خالق اثر» می‌توان حمایت حقوقی، امنیت قانونی و انگیزه نوآوری را تضمین کرد. نوآوری این مقاله در ارائه تحلیل یکپارچه حقوقی، تطبیقی و دکترین محور آثار مولد هوش مصنوعی و ارائه راهکارهای عملی برای نظام حقوقی ایران است.