در عصر اقتصاد دیجیتال، داده ها به عنوان یکی از منابع کلیدی تعیین کننده قدرت و رقابت شرکت ها در بازارهای فناوری مطرح شده اند و انحصار این داده ها توسط شرکت های
بزرگ فناوری به یکی از چالش های مهم حقوق رقابت تبدیل شده است. پرسش اصلی این تحقیق این است که حقوق رقابت تا چه حد قادر است با انحصار داده ها مقابله کند و چه
راهکارهایی برای محدود کردن سوءاستفاده از داده ها در بازارهای دیجیتال وجود دارد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که انحصار داده نه تنها می تواند رقابت سالم را مختل
کند، بلکه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده ای مانند محدود شدن نوآوری، افزایش قیمت ها و کاهش حق انتخاب مصرف کنندگان به همراه دارد. هدف این مقاله بررسی نقش
حقوق رقابت در مقابله با انحصار داده ها توسط شرکت های بزرگ فناوری و شناسایی خلأها و نقاط قوت نظام حقوقی ایران در این زمینه است. روش پژوهش در این مقاله
توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، بررسی قوانین داخلی، رویه قضائی، دکترین حقوقی و مقایسه تطبیقی با مقررات بین المللی است تا بتوان چارچوبی تحلیلی برای شناسایی
چالش ها و ارائه راهکارهای عملی فراهم آورد. نتایج تحقیق نشان می دهد که با وجود وجود قوانین کلی در زمینه رقابت و انحصار در ایران، خلأ قانونی مشخصی در خصوص
انحصار داده ها وجود دارد و رویه قضائی و اجرائی نیز هنوز پاسخگوی نیازهای بازار دیجیتال نیست. مقایسه با نظام های حقوقی پیشرفته مانند اتحادیه اروپا و ایالات متحده، ضرورت
بازنگری قوانین موجود و تدوین مقررات خاص برای داده ها را آشکار می سازد. این مقاله ضمن تحلیل دقیق مبانی نظری و حقوقی، پیشنهاداتی عملی برای قانون گذاران، نهادهای
قضائی و پژوهشگران ارائه می دهد که شامل اصلاح قوانین رقابت، تصویب مقررات جدید برای حفاظت از داده ها و بهره گیری از تجربیات بین المللی در زمینه تنظیم بازار دیجیتال
است. نوآوری این پژوهش در تمرکز همزمان بر ابعاد حقوقی، فقهی و اقتصادی انحصار داده ها و ارائه راهکارهای تطبیقی و کاربردی برای نظام حقوقی ایران نهفته است.