این مقاله با تمرکز بر هویت فرهنگی و توسعه پایدار، به تحلیل الگوهای معماری بومی پرداخته است؛ الگوهایی که برخاسته از تعامل تاریخی انسان ایرانی با فرهنگ و طبیعت خویش است و پتانسیل پاسخگویی به چالش‌های معاصر را دارا است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیرات چند وجهی معماری بومی بر جامعه، هویت فرهنگی، شیوه زندگی، محیط زیست، طبیعت و به‌ویژه سلامت و روان انسان است. در این مقاله فرض بر این نهاده شده که معماری بومی، با ویژگی‌هایی نظیر انطباق‌پذیری اقلیمی و استفاده از منابع محلی، نه تنها به پایداری زیست‌محیطی یاری می‌رساند، بلکه بر بهبود کیفیت زندگی انسان نیز اثرگذار است. این مطالعه درصدد است تا با رویکردی تحلیلی، پیامدهای بهره‌گیری یا عدم بهره‌گیری از این الگوها را در بافت‌های شهری و روستایی ایران ارزیابی کند و به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می‌توان این میراث را با فناوری‌های نوین هم‌افزا نمود. از منظر اینجانب، معماری بومی نه‌تنها ابزاری برای خلق فضاهای زیستی، بلکه راهبردی برای حفظ هویت و ارتقای تعامل انسان با محیط است. این پژوهش، تلاشی است علمی و هدفمند برای اثبات این ادعا که معماری بومی می‌تواند پیوندی میان گذشته و آینده برقرار سازد، به نیازهای انسانی احترام بگذارد و با مدرنیته هم‌راستا شود.